Voor zijn onthullend, onthutsend boek, “Generatie angststoornis” onderzocht de sociaal psycholoog Jonathan Haidt samen met Zach Rausch, Associate Research Scientist aan de NYU-Stern School of Business, de impact van moderne technologie en opvoedingstrends op de geestelijke gezondheid van kinderen. Hun conclusie, tieners zitten veel, veel te lang, gekluisterd aan het scherm en uit hun onderzoek blijkt dat de geestelijke schade door de smartphone en social media… gigantisch is!
In 1949, componeerde Leonard Bernstein een (tweede) symfonie, genaamd “The Age of Anxiety”, naar het gelijknamig gedicht van W. H. Auden, en de Ierse professor, E. R. Dodds schreef in 1965, “Pagan and Christian in an Age of Anxiety”. “Wat is er aan de hand”, zo lezen we nu in het boek van Jonathan Haidt, “met de generatie, “The Anxious Generation”, geboren in de late jaren ’90 van de 20ste eeuw?” Buitenspelen, lezen en tijd doorbrengen met vrienden en familie gebeuren almaar minder om plaats te maken voor urenlang chatten en Instagrammen en YouTube kijken. Tussen 2010 en 2015, steeg daardoor wereldwijd, onder alle rassen en sociale klassen, het aantal psychische aandoeningen en was er tegelijk een toename van angst en depressie onder adolescenten. De effecten op de sociale en neurologische ontwikkeling van kinderen waren en bleven schrikbarend.
“Wat gebeurde er aan het begin van de jaren 2010 in hemelsnaam met onze tieners? vraagt Haidt zich af en legt daarbij o.a. uit waarom sociale media, meisjes meer schaden dan jongens en waarom jongens zich terugtrekken uit de echte wereld naar een virtuele wereld, met rampzalige gevolgen voor henzelf, hun families en de samenleving.
Haidt stelt dat twee belangrijke factoren hebben bijgedragen aan een significante verschuiving in de ervaringen van kinderen en een daaropvolgende toename van psychische problemen onder jongeren, de wijdverbreide adoptie van smartphones en de opkomst van overbezorgde opvoedingsstijlen. Hij suggereert dat deze factoren, hoe kinderen opgroeien, fundamenteel hebben veranderd, wat heeft geleid tot wat hij een ‘herprogrammering’ van de kindertijd noemt, de transformatie met nadelige gevolgen voor het welzijn van kinderen, die eind eerste decennium van de jaren 2000 begon. In zijn boek ontwaart hij een pijnlijke paradox. Terwijl we onze kinderen in de fysieke wereld meer en meer beschermen, laten we ze in de digitale wereld vogelvrij.
Haidt laat zien dat deze ontwikkeling door de opkomst van de iPhone en sociale media, onder tieners en jongeren, hebben geleid tot een enorme stijging van het aantal mentale problemen en aandoeningen als angst- en gedragsstoornissen, depressies, problemen met agressie beheersing, de neiging tot geweld en het nemen van buitensporige risico’s, tot zelfs zelfmutilatie.
Zijn boek bestaat uit 4 delen. In zijn eerste deel wijst hij aan de hand van getuigenissen van ouders en enkele treffende voorbeelden, op de gedragsverandering en de mentale gezondheid van jongeren door videogames, smartphones, instagram en het te veel, veel te veel tijd doorbrengen op het internet. Aan de hand van 2 grafieken, “Depressiestoornis onder tieners” en “Mentale aandoeningen onder collegestudenten” met gegevens afkomstig uit gestandaardiseerde onderzoeken, uitgevoerd door universiteiten, verzameld door de “American College Health Association”, toont Haidt in zijn eerste deel, het alarmerend toenemend aantal psychische aandoeningen aan van studenten als gevolg van stijgingen van angst en/of depressie. Hij onderscheidt daarbij internaliserende stoornissen, het innerlijk ervaren van de symptomen van sterke angstgevoelens, en externaliserende stoornissen, waarbij de symptomen van het ervaren van angst, als reactie op anderen worden gericht.
Jongeren met een internaliserende stoornis worstelen met angst, vrees, verdriet en hopeloosheid, gaan piekeren en zijn sociaal vaak teruggetrokken. “In alle leeftijden, culturen en landen hebben meisjes en vrouwen vaker last van internaliserende stoornissen, terwijl jongens en mannen vaker lijden aan externaliserende stoornissen”, schrijft Haidt. In zijn daaropvolgend deel beantwoordt hij trouwens de vraag waarom sociale media, meisjes meer schade toebrengen dan aan jongens en wat er aan de hand is met jongens.
In een uitgebreider Deel 2, “Het achtergrondverhaal”, bespreekt en analyseert hij het verdwijnen van de spelgerichte kindertijd, wat kinderen eigenlijk moeten of zouden moeten (kunnen) doen in hun kindertijd, de essentiële ontdekkingsmodus en puberteit als de geblokkeerde overgang naar volwassenheid. In Deel 3, “De Great Rewiring (“herprogrammering”) situeert hij de opkomst van “schermgerichte kindertijd”, heeft hij het over spirituele ontaarding en bespreekt hij de vier fundamentele schadeposten, sociale deprivatie (het onvermogen tot sociaal contact), slaapgebrek, aandachtsverlies en verslaving.
In Deel 4 “Collectief in actie voor een gezondere kindertijd”, geeft Haidt richtlijnen bij de concrete stappen die overheden en technologiebedrijven, scholen, leraars en ouders, collectief kunnen zetten om de verspreiding van smartphones, sociale media en overbezorgd ouderschap, die geleid hebben tot een ‘herprogrammering’ of robotisering van de kindertijd en een toename van psychische aandoeningen, tegen te gaan. In zijn laatste deel beschrijft hij wat ons te doen staat om de epidemie van psychische aandoeningen te stoppen en onze kinderen opnieuw gezond te laten opgroeien, om “de kindertijd terug naar de aarde te brengen” (sic). In “Meer leren” ten slotte, staan de 3 belangrijke bronnen waaruit voor de onderwerpen in het boek werden geput, “AnxiousGeneration.com” met supplementenbestanden online, en de Substack, ”After Babel”, met diverse aanvullende en verrijkende teksten. Noten, geordend per deel en een immens aantal literatuurverwijzingen maken het boek compleet.
Het beklemmend tot angstaanjagend verhaal van Jonathan Haidt over digitale technologieën, die de hersenen van onze kinderen herprogrammeren en een epidemie van psychische aandoeningen veroorzaken, lokte kritiek uit. Geen van hen had weliswaar een alternatieve verklaring voor de achteruitgang van de geestelijke gezondheid van onze kinderen en jongeren… Het boek dat bij verschijning in Amerika en Engeland op nummer 1 in de bestsellerlijsten kwam, stond 52 opeenvolgende weken op de non-fictie bestsellerlijst van “The New York Times”! Volgens het persbureau Reuters diende het boek zelfs als katalysator voor het Australisch “Online Safety Amendment”, een wetsvoorstel dat tot doel heeft het gebruik van sociale media door minderjarigen onder de zestien te beperken. “The Anxious Generation: How the Great Rewiring of Childhood Is Causing an Epidemic of Mental Illness”, werd vertaald door Karl van Klaveren en Indra Nathoe. Zeker lezen!
De joods-Amerikaanse sociaal psycholoog, Jonathan Haidt (1963) studeerde filosofie aan Yale University, psychologie aan de University van Pennsylvania en was begin jaren ’90, 2 jaar postdoctoraal onderzoeker bij het “National Institute of Mental Health” (NIMH), (één van de 27 instituten en centra die samen de “National Institutes of Health” (NIH) vormen), aan de Universiteit van Chicago, waar hij culturele psychologie studeerde bij de gerenommeerde cultureel antropoloog Richard Shweder (1945), “Harold H. Swift Distinguished Service Professor of Human Development”. Het NIH is als agentschap van het Amerikaans ministerie van Volksgezondheid en Sociale Zaken, de belangrijkste instantie van de Amerikaanse overheid, verantwoordelijk voor biomedisch en gezondheid gerelateerd onderzoek en is de grootste onderzoeksorganisatie ter wereld, gespecialiseerd in psychische aandoeningen.
Haidt was in 2007-2008, gasthoogleraar “Distinguished Teaching” aan Princeton University en tussen 2009 en 2011, professor psychologie aan de Universiteit van Virginia, waar hij 3 “teaching awards” ontving. In 2013, werd hij hoogleraar, “Thomas Cooley Professor of Ethical Leadership”, aan de gerenommeerde “Stern School of Business” van de Universiteit van New York. Hij is de auteur van “The Happiness Hypothesis: Finding Modern Truth in Ancient Wisdom” (2006), waarin Haidt oude religieuze en filosofische inzichten verbond aan hedendaags wetenschappelijk onderzoek, “The Righteous Mind: Why Good People Are Divided by Politics and Religion” (2013), en samen met de Amerikaanse advocaat, journalist, auteur en activist, Greg Lukianoff (1974), schreef hij “The Coddling of the American Mind: How Good Intentions and Bad Ideas Are Setting Up a Generation for Failure” (2018), een boek over de effecten van social media-gebruik.
Haidt werd in 2012, door het driemaandelijks tijdschrift, “Foreign Policy” (FP), eind 1970, opgericht door Samuel P. Huntington, hoogleraar aan de Harvard-universiteit, uitgeroepen tot een van de ‘belangrijkste mondiale denkers’, en in 2013, door het Engels tijdschrift “Prospect”, tot een van de ‘belangrijkste werelddenkers’. In 2019, betoogde Haidt dat er omwille van de politieke polarisatie in de Verenigde Staten, een “zeer grote kans bestaat dat de Amerikaanse democratie zal falen en dat we in de komende dertig jaar een catastrofale mislukking van onze democratie zullen meemaken”…
Jonathan Haidt, Generatie angststoornis Wat sociale media met onze kinderen doen 415 bladz. uitg. Ten Have ISBN 9789025912680