De populaire, alomtegenwoordige kermissen in de Nederlanden waren de verstrengeling van devotie, ceremonie, commercie en plezier, die man en vrouw, jong en oud, arm of rijk betoverde. “Blije kermisdagen” reconstrueert de eeuwenoude en betekenisvolle traditie van het kermisvieren, die in het collectief geheugen van dorpen en steden gegrift staat. Rijk geïllustreerd en vol verrassende verhalen brengt dit rijk geïllustreerd boek het waardevol, immaterieel erfgoed van de kermis tot leven. Emma D’haene promoveerde nl. op dit onderwerp en verwerkte haar doctoraalscriptie tot dit magnifiek boek.

Onder klokgelui de naamdag van de patroonheilige van de parochie vieren, in zondagse kleren eerst de misdienst bijwonen, daarna de processie door de straten volgen, gildebroeders, koorddansers en acrobaten, vuurspuwers en berentemmers, spelende kinderen, een massa aan toeschouwers en in de herbergen, schuimende potten bier, het was duidelijk, het was… feest! Kermisprocessies, bv. de Grobbendonkse processie, Ommegangen in dorpen en steden, bv. in Brussel en in Aalst, bedevaarten, herbergvermaak, schutters- en schermerstoernooien, watertoernooien, ganstrekken en palingtrekken, kaatsen en kegelen, u leest er alles over in “Blije kermisdagen”.

De studie van de kermiscultuur in de vroegmoderne Nederlanden is een relatief onontgonnen terrein. Nochtans werden in de 17^de -en 18^de eeuw, zo ongeveer tussen 1531 en 1786, in de Spaanse en de Oostenrijkse Nederlanden, overal katholieke kermisvieringen georganiseerd. Ze werden uitbundig gevierd en heel intens beleefd en werden almaar grootser. Op basis van archivalische bronnen die in de loop van de 17^de en de 18^de eeuw gevormd werden, reconstrueerde Emma D’haene de kermisvieringen van toen, zowel in de stad als op het platteland.

“De kermissen in de Zuidelijke Nederlanden waren het resultaat van onderhandelingen tussen de overheden en de plaatselijke bevolking. Zowel de wereldlijke als de kerkelijke overheden, die de kermis organiseerden, stonden open voor de mening van zowel de plaatselijke gemeenschap als die van bezoekers en het elite-, het kermisvermaak en de volksculturen overlapten elkaar”, zo vernemen we.

Emma D’haene beschrijft de kermis als een diep geworteld, emotioneel ritueel. Ze onderzocht o.a. de verspreiding en vermenigvuldiging van kermissen in steden en op het platteland, bv. in het Meetjesland, en de invloed van de politieke en economische crisissen van de 17^de – en de 18^de eeuw op de continuïteit van de kermis. Bewoners gingen niet alleen naar hun eigen parochiekermis, maar ook naar die op andere plaatsen, wat uiteindelijk leidde tot een zomers kermisseizoen.

De auteur richt zich op de religieuze kermisprocessies en de kermisommegangen en de manier waarop alle betrokken actoren de kermis beleefden. Kermisprocessies waren plaatselijke spektakels en verwezen naar de plaatselijke geschiedenis. Omwille van hun uitzonderlijke aard worden de Brusselse jubileumvieringen van de Mirakelkermis afzonderlijk behandeld en worden de kermisvieringen in bedevaartsoorden verkend. De Brusselse Ommegang van 1615 is trouwens een reeks schilderijen van Denijs van Alsloot (ca. 1570-ca.1626), gemaakt in opdracht van de aartshertogen Albrecht en Isabella.

Emma D’haene heeft het ook over de fase na de mis en de kermisprocessie of -ommegang en gaat in op de rol van de herbergen en de overeenkomsten tussen de beeldtraditie van herberg- en kermisvermaak, zoals bv. afgebeeld op de schilderijen van Bruegel. Ook onderzocht ze de rol van commercie en entertainment en waar en wanneer jaarmarkten werden gecombineerd met de katholieke kermis. Warm aanbevolen!

Emma D’haene (1995) behaalde in 2017 haar master in de geschiedenis aan de KU Leuven met een verhandeling over huiselijkheid in het Kortrijkse in de 18^de eeuw. Het jaar daarna behaalde ze haar master-na-master Archivistiek aan de Vrije Universiteit Brussel, waar ze een handleiding voor huizengeschiedenis in Kortrijk opstelde, die in 2019 werd uitgegeven. Ze was vanaf februari 2018 achtereenvolgens als archivaris-wetenschappelijk medewerker en projectmedewerker verbonden aan het Rijksarchief in Kortrijk en in Gent. Sinds november 2019 was ze als doctoraatsonderzoeker verbonden aan de KU Leuven, waar ze kermisvieringen in de Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden bestudeerde.

Emma D’haene Blije kermisdagen Feesten in de Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden (1500-1800) 320 bladz. geïllustreerd uitg. Sterck & De Vreese ISBN 9789464713558