In de reeks “Christelijke Klassiekers” van de uitgeverij Kokboekencentrum, verscheen Bonhoeffers “Gemeinsames Leben” in Nederlandse vertaling. Een unieke gelegenheid om te genieten van hoe de Duitse theoloog en verzetsstrijder, Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) op een magnifieke manier uitlegde hoe je als christelijke gemeenschap met elkaar samenleeft, hoe je vorm geeft aan spiritualiteit en welke geestelijke oefeningen die gemeenschap vitaal houden.

Reeds in 1931, was er in Altenburg in Thüringen rond de predikanten (“Pfarrers”), Siegfried Leffler en Julius Leutheuser, een groepering ontstaan die zich “Deutsche Christen” noemde. In 1932, breidde de Berlijnse Pfarrer, Joachim Hossenfelder vervolgens die Glaubensbewegung Deutsche Christen uit tot de “innerevangelische Kirchenpartei für das ganze Reich”. In hun “Richtlinien” stond:

“Wir sehen in Rasse, Volkstum und Nation uns von Gott geschenkte und anvertraute Lebensordnungen. Daher ist der Rassenvermischung entgegenzutreten. In der Judenmission sehen wir eine schwere Gefahr für unser Volkstum. Sie ist das Eingangstor fremden Blutes in unseren Volkskörper. Insbesondere ist die Eheschließung zwischen Deutschen und Juden zu verbieten”. Als reactie hier op richtte een minderheid van lutherse predikers, bij wijze van verzet, de “Bekennende Kirche” op.

In 1933, werden de protestantse kerken in nazi-Duitsland gedwongen te fuseren tot “Deutsche Reichskirche” of “Deutsche Evangelische Kirche” en moesten niet-Ariërs hun ambt in de kerk opgeven. Als reactie werd in september van dat jaar in Barmen (nu een deel van Wuppertal), de ondergrondse, christelijke verzetsbeweging, “Bekennende Kirche” opgericht. De voornaamste auteurs van de verklaring, waren in de eerste plaats de Zwitserse, gereformeerde theoloog, Karl Barth (foto) en de Lutherse theologen, Thomas Breit en Hans Asmussen.

De proclamatie van de “Barmer Theologische Erklärung” ook wel “Barmer Thesen” genoemd, leidde binnen de Deutschen Evangelischen Kirche, tussen 1933 en 1939, tot de “Kirchenkampf” tussen de “Bekennende Kirche” en de “Deutschen Christen” (foto’s) van de “Landeskirche”, aanhangers van de “Germanisierung des Christentums“, die de christelijke Kerk wilden “zuiveren” van “Judenchristen” en trouw zweerden aan de “Führerstaat” en het “Führerprinzip”. Luther was immers de auteur van “Von den Jueden und iren Luegen“ (1543) (foto).

Eind september 1937, sloot de Gestapo samen met andere instellingen van de “Bekennende Kirche”, Bonhoeffers seminarie en “Bruderhaus” in Finkenwalde (foto), waar aspirant-predikanten hadden geprobeerd een gemeenschapsleven te leiden. Dietrich Bonhoeffer, een van de leidende figuren van de “Bekennende Kirche” en het verzet tijdens het Derde Rijk, was nl. de stichter van de eerste protestantse gemeenschap van de 20^ste eeuw, het Bruderhaus van het Predikantenseminarie in Finkenwalde, vandaag Zdroje, een wijk van de stad Szczecin in Polen.

De sluiting bracht Bonhoeffer ertoe een bijzonder spiritueel werk over het leven van een christelijke gemeenschap te schrijven. Dietrich Bonhoeffer, de auteur van “Nachfolge” (eveneens door Kokboekencentrum vertaald uitgegeven als “Navolging”), schreef “Gemeinsames Leben” in nauwelijks 4 weken tijd. Met grote vaardigheid wist hij de rijkdom aan Bijbelse beelden en impulsen, verwijzingen naar de geschiedenis van de vroomheid, sociaalpsychologische inzichten en de beschrijving van de praktijk en het gemeenschapsleven in Finkenwalde, te combineren tot een overtuigend geheel.

Met “Gemeinsames Leben” schreef Dietrich Bonhoeffer met de nadruk op Bijbelmeditatie en een vernieuwing van de protestantse belijdenis door het Woord van de Bijbel, een boek over geestelijke oefeningen zowel met elkaar als alleen, de dienst, de biecht (”Beichtfrage”) en het avondmaal (“Abendmahlsfeier”). Dietrich Bonhoeffer werd op 9 april 1945, in het concentratiekamp Flossenbürg, door de nazi’s opgehangen. Hij was 36 jaar oud. Hij had op een sublieme, erudiete manier uitgelegd hoe je als christelijke gemeenschap met elkaar samenleeft. Flossenbürg diende o.a. als opleidingskamp voor vrouwelijke bewakers van de Waffen-SS. In totaal werden er 500 vrouwen “opgeleid”…

Drie weken na de executie van de theoloog, Dietrich Bonhoeffer, pleegde Hitler zelfmoord. Enkele dagen erna stortte het gehele Derde Rijk volledig in elkaar en was de gruwel voorbij. In totaal werden 19 leden van de “Bekennende Kirche” door de nazi’s vermoord, de jurist Friedrich Weißler (foto) reeds in 1937 en de predikant, Paul Schneider, reeds in 1939. Paul Schneider ging de geschiedenis in als de “Prediger von Buchenwald“. “Gemeinsames Leben” werd vertaald door Dr. Leendert Willem Lagendijk (1965). Zeker lezen!

Dietrich Bonhoeffer Gemeenschapsleven 106 bladz. uitg. Kokboekencentrum ISBN 9789043543262