Dmitri Sjostakovitsj staat vooral bekend om zijn symfonieën en strijkkwartetten, werken met zowel sarcasme als duisternis, broeierigheid en desolaatheid. Nergens komt de levendigheid en de eerder vrolijke kant van de componist weliswaar naar voren dan in zijn Jazz Suites, in zijn “Tahiti Trot” en in zijn Ballet Suites. Zeven van zijn composities worden gecompleteerd door twee concerti. In het speels Pianoconcerto komt de humoristische kant naar voren in de vele citaten van volksliederen, van fragmenten uit eigen werk en uit een sonate van Haydn, en van een fragment uit het aanstekelijk “Rondo Alla Ingharese quasi un Capriccio” (“Die Wut über den verlorenen Groschen”) op. 129, van Beethoven. De solisten zijn Vladimir Spivakov, viool, Reinhold Friedrich, trompet (in het Pianoconcerto) en Thomas Duis, piano.
Sjostakovitsj voltooide zijn Concerto nr. 1 voor viool en orkest in maart 1948. Het werk is geschreven met de meesterviolist David Oistrakh (tevens vriend van de componist) in gedachten. Sjostakovitsj schreef het meesterwerk grotendeels in 1947 en 1948. Hij werkte nog aan het stuk tijdens de Zjdanov doctrine en de volgende periode waarin zijn werken publiekelijk werden afgekeurd door de Sovjetautoriteiten, waardoor het werk aanvankelijk niet kon worden uitgevoerd. In de periode tussen het schrijven van de aanvankelijke versie tot de eerste uitvoering op in oktober 1955, reviseerde Sjostakovitsj het werk samen met zijn vriend David Oistrakh, vandaar dat het uiteindelijke opus 99 meekreeg..jpg&ehk=QpaSlFn7YoT162WHpkEiTAjgM9jm5wdUMmcRurIosQM%3d&risl=&pid=ImgRaw&r=0)
De première werd uitgevoerd door het Leningrad Philharmonisch Orkest gedirigeerd door Jevgeni Mravinski met als solist Oistrakh. Het vioolconcert werd goed ontvangen. Oistrakh prees het vioolconcert voor de “diepte van de artistieke inhoud” en omschreef de uitgebreide vioolsolo tussen de meesterlijke passacaglia en de hels virtuoze Burleske, als een “pittige Shakespeariaanse rol”. Tijdens de revisie kreeg het vioolconcert invloeden mee van wat uiteindelijk Sjostakovitsj’ tiende symfonie zou worden.
“The Golden Age/Het Gouden Tijdperk” (“Zolotoi vek”), is een ballet in drie akten en zes scènes naar een libretto van Alexander Ivanovsky. Gechoreografeerd door Vasili Vainonen (eerste akte), Leonid Jacobson (tweede akte) en V. Chesnakov (derde akte) ging het ballet in première op 26 oktober 1930 in het Kirov-theater. Het werk werd achttien keer uitgevoerd en werd aanvankelijk gecensureerd vanwege de opname van moderne, Europese dansstijlen. Het ballet is een satirische kijk op de politieke en culturele verandering in het Europa van de jaren 1920.
Het volgt een Sovjet voetbalteam in een westerse stad waar ze in contact komen met veel politiek incorrecte slechte karakters zoals de Diva, de fascist, de agent Provocateur, de neger en anderen. Het team wordt slachtoffer van politie-intimidatie en onterechte gevangenneming door de slechte burgerij. Het team wordt bevrijd uit de gevangenis wanneer de lokale arbeiders hun kapitalistische heren omverwerpen. Het ballet eindigt met een dans van solidariteit tussen de arbeiders en het voetbalteam. Sjostakovitsj zelf een zeer enthousiaste voetballiefhebber, zou de uitdrukking “voetbal is het ballet van de massa” hebben bedacht.
De Suite voor Variété Orkest is een compilatie die de componist eind jaren ’50, maakte van filmmuziek, een balletbeweging en vier pianostukken. Jarenlang werd deze Suite verkeerd geïdentificeerd als de verloren Suite for Jazz Orchestra nr. 2 (1938), een ander werk in drie delen, dat verloren ging tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarvan de pianopartituur in 1999, werd herontdekt door Manashir Yakubov (1936), directeur van de DSCH-uitgeverij en voorzitter van de Russische Dmitri Shostakovich Vereniging, en het jaar daarop werd georkestreerd door de Britse componist, arrangeur, presentator, leraar en schrijver, Gerard McBurney (1954).
De openings- en sluitingsbewegingen (Mars en Finale) van de Suite, zijn gebaseerd op de “Mars” uit de filmmuziek voor “Korzinkina’s Adventures”, op. 59 (1940), het tweede deel (Dans nr. 1) is een bewerking van “The Market Place” (nr. 16) uit de filmmuziek voor “The Gadfly”, op. 97 (1955), het derde deel (Dans nr. 2) gaat terug tot “Invitation to a Rendez-vous” (nr. 20), uit “The Limpid Stream”, op. 39 (1934-1935), die zelf is overgenomen uit “Mime and Dance of the Pope” (nr. 19) uit het ballet, “The Bolt”, op. 27 (1930-1931), en het zevende deel (Wals nr. 2), is een bewerking van de Wals (achtste deel) uit de Suite uit de filmmuziek voor “The First Echelon”, op. 99a (1956). Het programma sluit af met Sjostakovitsj’ guitige orkestratie uit 1927, van de Broadway-klassieker, “Tea for Two” van Vincent Youmans, met als titel “Tahiti Trot”, die een echte hit was geworden.
Inhoud:
Suite for Variety Orchestra – Jazz Suite No. 2
Moscow, Cheryomushki – Suite Op. 105
Jazz Suite No. 1
Tahiti Trot, Op. 16 (Tea for Two)
CD2:
The Bolt – Ballet Suite Op. 27a
The Tale of the Priest and his Servant Balda – Suite Op. 36
The Age of Gold – Ballet Suite Op. 22a
CD3:
Piano Concerto No. 1 in C minor Op. 38
Violin Concerto in Aminor, Op. 77
Dmitri Shostakovich Jazz Suites Ballet Suites Concertos Vladimir Spivakov Reinhold Friedrich Thomas Duis Rundfunk-Sinfonieorchester Berlijn MDR Sinfonieorchester Gürzenich Orchester Köln Deutsches Symphonie-Orchester Berlin Dmitrij Kitajenko Steven Sloane James Conlon Lutz Köhler 3 cd Capriccio C7460
https://www.stretto.be/2025/08/25/dmitri-shostakovich-chamber-music-op-het-label-capriccio/