In “De arrogante aap” beschrijft primatoloog Christine Webb de onterecht onderschatte complexiteit van niet-menselijk leven, van de taal van zangvogels tot de cultuur van koraalvissen en de intelligentie van schimmels. Aan de hand van talloze anekdotes en onderzoeken laat ze zien hoe we onze kijk op andere organismen kunnen doen kantelen, waarna we ook onszelf in een radicaal ander licht gaan zien. De kern van het betoog in “De arrogante aap” is dat het menselijk exceptionalisme, ook wel antropocentrisme of menselijke superioriteit genoemd, de hoofdoorzaak is van de ecologische crisis!

Het onderzoek van Christine Webb wordt gedreven door het groeiend besef dat de ecologische crisis en de door de mens veroorzaakte klimaatverandering, een diepgaande verandering vereist in de manier waarop we andere dieren en onze plaats onder hen begrijpen. “Carl Linnaeus, de grondlegger van het moderne systeem om organismen te classificeren”, schrijft Webb, “noemde ons Homo sapiens, de verstandige mens. Tegenwoordig noemen we ons Homo sapiens sapiens, de verstandigste der verstandigen. Dat we onszelf bezien in zulke superlatieve termen druist in tegen darwiniaanse ideeën over de continuïteit tussen soorten”. Darwin beschouwde mensen als een onderdeel van het rijke web van het leven, niet als de top van een natuurlijke hiërarchie. Toch denkt tegenwoordig bijna iedereen dat wij de slimste en succesvolste soort zijn die ooit heeft geleefd. Dit ‘menselijk exceptionalisme’, dat de afgelopen eeuwen geleid heeft tot uitbuiting van de aarde en andere diersoorten, is echter eerder gestoeld op waanideeën dan op enig wetenschappelijk bewijs.

Harvard-primatologe Christine Webb heeft jarenlang onderzoek gedaan naar de rijke sociale, emotionele en cognitieve levens van onze naaste levende verwanten. Ze legt bloot hoe veel wetenschappelijke studies bevooroordeeld zijn ten opzichte van andere soorten en onthult ondergewaardeerde complexiteiten van het niet-menselijke leven, van de taal van zangvogels en prairiehonden tot de culturen van chimpansees en koraalvissen, en het inzicht van planten en schimmels. Met boeiende verhalen en vernieuwend onderzoek biedt ze ons een paradigmaverschuiving in onze kijk op andere organismen op hun eigen voorwaarden, een manier die zowel onze perceptie van hen als van onszelf revolutioneert.

“De Arrogante Aap” laat zien dat menselijk exceptionalisme en het meerwaardigheidscomplex van de mens, een ideologie is die meer vertrouwt op  menselijke cultuur dan op onze biologie, meer op waanideeën en geloof dan op bewijs. Kritiek op menselijk exceptionalisme richt zich vaak op onze morele verplichting jegens andere soorten. Ze negeert wat de mensheid er ook bij te winnen heeft door haar illusies van uniekheid en superioriteit te ontmantelen. Deze perspectiefverschuiving vervult ons met ontzag en bevredigt een van onze oudste en diepste verlangens: deel uitmaken van het groter geheel waarin we leven. Wat op het spel staat, is een betere, duurzame manier van leven met het potentieel om onze gedeelde planeet te helen en te verjongen. Zeker lezen! “The Arrogant Ape” werd vertaald door Frits en Evert van der Waa.

Christine Webb is universitair docent aan de afdeling Milieuwetenschappen van New York University, waar ze deel uitmaakt van het programma Dierstudies. Ze promoveerde in de psychologie aan Columbia University en deed haar postdoc bij de Amerikaans-Nederlandse bioloog Frans de Waal (1948–2024) (foto), hoogleraar primatologie en psychobiologie aan Emory University in Atlanta, één van de meest vooraanstaande primatologen ter wereld. Frans de Waal bestudeerde reeds het sociaal gedrag van mensapen. Hij schreef trouwens ook over empathie, emoties en moraliteit bij dieren, toonde aan dat ze ook intelligentie, zelfbewustzijn (bv. bij olifanten) en emotioneel gestuurde, sociale interactie vertonen en duidde daarin veel overeenkomsten met menselijk gedrag.

Voor ze bij NYU kwam werken, was Christine Webb onderzoeker en docent aan de afdeling Human Evolutionary Biology van Harvard University. Ze is een breed opgeleide primatoloog, gespecialiseerd in sociaal gedrag, cognitie en emotie van niet-menselijke apen. Ze werkt met niet-menselijke primaten in diverse omgevingen en werkt samen met wetenschappers uit de sociale wetenschappen en geesteswetenschappen om de rol van de wetenschap in de groeiende drang om andere dieren morele status te verlenen, opnieuw te belichten. Ze zet zich in voor een wetenschap waarin ook andere dieren een morele status hebben. Haar werk is trouwens besproken in The New York Times, The Washington Post, National Geographic en de BBC. “De arrogante aap” is haar eerste publieksboek.

Christine Webb De arrogante aap De mythe van de superieure mens 366 bladz. uitg. De Bezige Bij ISBN 9789403117829