Francesco Cavalli (1602-1676), een centrale figuur in de ontwikkeling van de 17de-eeuwse, Italiaanse muziek, was in zijn tijd net zo populair als Verdi in zijn tijd. Hoewel Cavalli in de eerste plaats bijzonder succesvol was als operacomponist, componeerde hij ook belangrijke, religieuze werken in de grootse traditie van de kapel van San Marco in Venetië. Naast bv. 4 Vespers, een Messa en een Missa pro defunctis, componeerde hij ook kortere, intensere, spirituele stukken. Deze waren door hun individualisme en stilistische en expressieve creativiteit, uitermate vernieuwend.
De organist, Francesco Cavalli (eigenl. Caletti-Bruni) (foto), was net als de contrabassist, componist en dirigent Giovanni Bottesini (1821-1889), afkomstig uit Crema, nu in de Noord-Italiaanse provincie, Cremona (regio Lombardije). Hij was de zoon van de plaatselijke kapelmeester, maar nam de naam aan van (Federico) Cavalli, zijn adellijke beschermheer, de gouverneur van Crema in Lombardije, die hem naar Venetië stuurde. Crema was nl. al van in de middeleeuwen overheerst door de Venetiaanse Republiek. In 1617, werd Cavalli zanger in het kerkkoor van San Marco, dat onder leiding stond van Monteverdi. Hij zong eerst als jongenssopraan en vervolgens als tenor. In 1620 werd hij benoemd tot organist in de Basilica dei SS. Giovanni e Paolo (foto), een post die hij opgaf toen hij de rijke weduwe, Maria Schiavina, huwde.
Vanaf 1639, leidde Cavalli het Teatro San Cassiano (foto) in Venetië, het eerste openbare operahuis in Europa en werd de nieuwe ster onder de Venetiaanse operacomponisten na het succes van zijn Didone in 1641. Toen hij in 1643 Egisto in première bracht, betekende dat een keerpunt in de roem van de componist. Zijn werk kende nl. een groot succes op het hele schiereiland. Met de librettist Giovanni Faustini, een medewerker die even belangrijk voor hem was als Quinault voor Lully was geweest, creëerde Cavalli een Venetiaanse opera met landschappelijke overvloed, burleske humor en intens expressieve muziek.
Cavalli volgde Monteverdi op aan de kapel van San Marco, waarmee hij het hoogtepunt van zijn succes in Venetië bereikte. Na verloop van tijd verspreidde zijn faam als operacomponist zich over heel Europa. Zijn religieuze muziek werd gepubliceerd in twee grote collecties. De eerste bundel, “Musiche sacre concernenti messa, e salmi concertati con istromenti, imni, antifone et sonate”, gepubliceerd in 1656, bevat zijn hier opgenomen “Missa a 8 voci Concertata”, een imposant en grandioos werk van buitengewone complexiteit voor acht solisten, twee vierstemmige koren en talrijke instrumentalisten. In deze opname wordt het op historische instrumenten uitgevoerd als onderdeel van een Allerheiligen liturgie. Het schitterend Barokensemble Locatelli heeft al verschillende albums opgenomen, waaronder vier wereldpremières en toert door heel Europa.
De uitvoerders zijn Ensemble Vocale en Ensemble Locatelli, Ensemble UtFaSol, MoreAntiquo o.l.v. Giovanni Conti en Coro C. Monteverdi di Crema. De algemene leiding is in handen van Bruno Gini. Na zijn universitaire opleiding en muzikale opleiding specialiseerde Bruno Gini zich in koordirectie bij T. Zardini, F. Corti en Z. Mednicarov. Momenteel is hij actief als docent en koordirigent bij belangrijke muziekinstellingen en -stichtingen. In 1986 richtte hij het Crema “C. Monteverdi”-koor op en van 1986 tot 1989, dirigeerde hij het kinderkoor van “Corale Città di Parma”. Hierna was hij 4 jaar hij assistent-dirigent van het kinderkoor van “La Scala” en docent aan de kinderkoorschool van hetzelfde theater. Sinds 1986 dirigeert hij het Claudio Monteverdi-koor van Crema.
Francesco Cavalli Messa a 8 voci concertata con Istrumenti da Musiche Sacre (Venezia 1656) Ensemble Vocale Locatelli Ensemble Locatelli Ensemble UtFaSol MoreAntiquo Giovanni Conti Coro C. Monteverdi di Crema Bruno Gini cd Dynamic CDS8074