“Serenades of Spain”, door Emma Wills, Fleur Strijbos en Octavie Dostaler-Lalonde, op het label Antarctica, een levendige, sfeervolle tot aanstekelijke mozaïek van de gitaar in de Spaanse muziekgeschiedenis. | Stretto – Magazine voor kunst, geschiedenis, filosofie, literatuur en muziek.

Op deze aantrekkelijke cd ontdekt u naast werk van o.a. Rodrigo, Granados, de Sarasate en Fernando Sor, muziek van de Renaissance tot de 20^ste eeuw, van de Antwerpenaar, Emanuel Adriaenssen (1554-1604) tot de Spaanse gitaristen, Eduardo Sainz de la Maza (1903-1982) en de beroemde componist van flamencomuziek, Paco de Lucía (1947-2014).

Spanje en de gitaar zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. “Serenades of Spain” overstijgt weliswaar dit cliché en onthult het rijk muzikaal erfgoed van zowel het land als de gitaar. U reist mee met drie gitaren: barok, romantisch en klassiek, zowel solo als in duo met zang of cello. Met werk van Spaanse componisten en componisten die door Spanje werden geïnspireerd, combineert dit album Vlaamse hofmuziek uit de Renaissance, barokdansen, expressieve romantiek, neoclassicisme, impressionistische kleuren en folklore.

De kunst bloeide in het Spanje van de 16de – en 17de eeuw. El Greco en Rodríguez de Silva y Velázquez, de hofschilder van Filips IV, en Miguel de Cervantes, gevierd als nationaal dichter, waren al beroemd tijdens hun leven. Hun tijd werd bekend als de gouden eeuw van de Spaanse geschiedenis. Die eeuw heeft ook heel veel prachtige muziek voortgebracht. Het waren in de eerste plaats Spaanse instrumentalisten en componisten, die de plaatselijke, Italiaanse instrumentalisten beïnvloedden. Dit o.a. door het feit dat bv. de Spaanse gambist, Diego Ortiz (ca. 1510-ca. 1576) (foto), waarschijnlijk geboren in Toledo, verbonden was aan het hof van de groothertog van Alba, de onderkoning van Napels.

Het programma van deze cd eindigt met “Canarios” van Gaspar Sanz (1640-1710) (foto), een naam die vaak wordt geassocieerd met de erfenis van de Spaanse barokgitaar. Gaspar Sanz was de persoonlijke gitaarleraar van Don Juan, de buitenechtelijke zoon van Filips IV van Spanje, die in 1674, een verhandeling en een verzameling gitaarcomposities, “Instrucción de música sobre La Guitarra Española”, publiceerde.

De naam Sanz werd bekend toen Joaquín Rodrigo (1901-1999) (foto), in 1954, zijn “Canarios” citeerde in zijn “Fantasía para gentilhombre”. De Folías van Sanz, één van de meest geciteerde van alle Spaanse variatievormen, is een beknopt en voortreffelijk voorbeeld van deze gerespecteerde dans, en het is belangrijk op te merken dat er talloze exemplaren van zijn werken gevonden zijn in de Nieuwe Wereld.

Er was ook een rechtstreekse verbintenis tussen Gaspar Sanz en Italië. Tijdens zijn studie voor het priesterschap in Rome, kreeg Sanz nl. gitaarles van de luitspeler en componist, Lelio Colista (1629-1680), maestro di cappella van San Marcello al Corso en de “custode delle Pittore” aan de pauselijke kapel in Rome. Colista componeerde triosonates (Sonatas de Chiesa) en was ook verbonden aan het hof van Louis XIV in Versailles. De Jezuïet en muziekgeleerde Athanasius Kircher noemde Colista, “Romanae Urbis Orpheus” (de “Orpheus van de stad Rome”). Sanz kreeg orgelles van Giacomo Carissimi, kapelmeester in Assisi en vanaf 1628, aan de Sant’Apollinare, de kerk van het Collegium Germanicum in Rome.

Carissimi bleef bekend voor de ontwikkeling van het recitatief in cantates, dat verder werd ontwikkeld door Monteverdi, en als de componist van de eerste oratoria, o.a. het magistrale “Jephte” uit 1648. De Zuid-Nederlandse luitspeler, leraar en componist, Emanuel Adriaenssen, geboren in Antwerpen, was van groot belang voor de ontwikkeling van de luitmuziek in de Lage Landen. Hij werd bekend door zijn “Pratum Musicum” (Antwerpen, 1584) (met wijzigingen herdrukt in 1600), een verzameling van ca. 85 fantasieën, motetten, Franse en Vlaamse lied- en danstabulaturen voor luit solo en Italiaanse madrigalen voor verschillende luiten en stemmen, die interessante, didactische informatie verlenen over de uitvoeringspraktijken van de Renaissance.

De Spaanse gitarist, cellist en componist, Eduardo Sainz de la Maza (1903-1982) (foto), geboren in Burgos, was de jongere broer van de bekendere Regino Sainz de la Maza (1896-1981). Eduardo Sainz de la Maza componeerde voor de klassieke gitaar en tot zijn opmerkelijke werken behoren de suite “Platero y yo” naar de gelijknamige novelle van de Spaanse dichter en Nobelprijswinnaar, Juan Ramón Jiménez (1881-1958), en de hier opgenomen Tremolo-Studie, “Campanas del alba”. Een briljante en gevarieerde hommage aan de Spaanse gitaar, met solostukken, verweven met werken voor zang en gitaar en cello en gitaar. De uitvoerders zijn Emma Wills, gitaar, Fleur Strijbos, sopraan en Octavie Dostaler-Lalonde, cello.