De gebeeldhouwde mannen van Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (1475-1564) zijn terecht wereldberoemd. Iedereen kent zijn “David”  in de Galleria dell’Accademia in Firenze en zijn “Schepping van Adam” op het plafond van de Sixtijnse Kapel. Zijn krachtige, gespierde naakten, nauwkeurige anatomische tekeningen en prachtige androgyne figuren hebben een onuitwisbaar stempel gedrukt op de kunstgeschiedenis.

Van Michelangelo zijn om en bij de 27 beelden bekend, de meeste religieus, o.a. 3 Madonna’s, slaven (o.a. “Schiavo giovane”), 2 Tondo’s (ronde reliëfs), beelden van heiligen op de graftombe van Sint Dominicus in Bologna en op het Piccolomini-altaar in de Kathedraal van Siena, 3 Pietà’s, de “Florence Pietà” (ook bekend als de Kruisafneming of de Pietà del Duomo) in het Museo dell’Opera del Duomo in Florence, de onvoltooide “Rondanini Pietà” in het Castello Sforzesco in Milaan  en de “Pietà”, in Sint Pieter in het Vaticaan, en de Dag, de Nacht, Lorenzo de’Medici, de Ochtend, de Avond, en de Medici Madonna, in de Nieuwe Sacristie van San Lorenzo in Firenze.

Op 16-jarige leeftijd maakte Michelangelo al zijn eigen beeldhouwwerken, bv. de (eerste) “Madonna della scala”. Het begon allemaal toen hij in de periode 1490-1492, via Lorenzo de Medici Il Magnifico, kennis maakte in Firenze met de klassieke oudheidkundige verzameling in de magnifieke tuinen, Giardino di San Marco” of “Ortum Laurentii”, van de Medici-familie. Hij kreeg les van de beheerder van de tuinen, de beeldhouwer Bertoldo di Giovanni (ca. 1420/25-1491), een gewezen leerling van Donatello (ca. 1386-1466), tekende de beelden in de tuinen en maakte kopieën in klei.

Hoewel Michelangelo’s “David” wereldberoemd is geworden, zou Donatello’s bronzen “David” (foto’s) uit ca. 1440, hij maakte er trouwens 2, maar de eerste in marmer, minstens evenveel bekendheid mogen hebben. Vanaf deze “David”, oorspronkelijk bedoeld voor de binnenplaats van het Palazzo Medici-Riccardi in Firenze, hadden Italiaanse opdrachtgevers daarenboven veel belangstelling voor het onderwerp en kende het navolging onder verschillende kunstenaars.

Michelangelo is nooit gehuwd. Zijn grote liefde zou de veel jongere, adellijke Tommaso dei Cavalieri (foto?) geweest zijn, voor en door wie hij gedichten en sonnetten schreef. Negen vooraanstaande kunsthistorici o.a. Martin Gayford, Paul Joannides, Michael Rocke en Jennifer Sliwka, bekeken Michelangelo’s mannen van alle zijden en bespraken met als thema’s “Liefde”, “Lichaam” (o.a. over de beeldhouwer Baccio Bandinelli (1488-1560)) (foto), “Geest” en “Verhouding”, alle aspecten ervan. Wat was de invloed van klassieke beelden en waar kwam zijn belangstelling voor het neoplatonisch ideaal van perfectie en schoonheid vandaan? Ontleedde hij zelf dode lichamen, welke rol speelden modellen, en wat betekende het mannelijk lichaam voor hem persoonlijk, in zijn aanbidding van het lichaam van Christus en in zijn intieme vriendschappen met (jonge) mannen? Nooit eerder stonden deze onthullende en verrijkende aspecten van zijn kunst op die manier en in die mate centraal. De uitzonderlijke kunstwerken worden daarbij in het boek in detail getoond, waardoor het kleurrijk geïllustreerd boek ook visueel een must-have is. Een revelatie. Niet te missen!

De magnifieke publicatie hoort bij de tentoonstelling van zo’n veertig werken van Michelangelo in het magnifiek Teylers Museum (foto) in Haarlem. Ruim 20 tekeningen van Michelangelo uit de collectie van Teylers Museum werden aangevuld met unieke bruiklenen van over de hele wereld, waaronder het marmeren beeld ‘Apollo-David’. Samen laten zij een nieuw licht schijnen op de glorieuze hoofdrol die het mannenlichaam speelde in de kunst en het leven van Michelangelo.

                Tentoonstelling van 15 oktober 2025 tot 25 januari 2026.

https://teylersmuseum.nl/nl/zien-en-doen/de-mannen-van-michelangelo

De mannen van Michelangelo – Het mannelijk lichaam in het werk en leven van Michelangelo 283 bladz. geïllustreerd uitg. Hannibal ISBN 978 94 6494 196 8