Deze cd bevat 2 strijkkwartetten, die bekend staan om hun formeel meesterschap en dramatische intensiteit. De uitvoeringen worden terecht omschreven als diepgaand, intens en met een frisse interpretatie van deze klassieke kamermuziekwerken.
Voor hun nieuwste toevoeging aan hun New Series-catalogus wendde het kwartet zich tot werken van rijpe reflectie en dramatische urgentie die Brahms’ volledige vormbeheersing onthullen. Opgenomen met hun karakteristieke intensiteit en rijke expressieve diepte, zijn de uitvoeringen een diepzinnige interpretatie van deze kamermuziek. Helaas was dit de laatste opname van het kwartet met de cellist, Christian Elliott (1984-2025).
Brahms componeerde zijn beide strijkkwartetten in de zomer van 1873, in Tutzing in Beieren en werden samen gepubliceerd als op. 51. Ze werden opgedragen aan zijn vriend, de chirurg, Theodor Billroth. Brahms was reeds 40 jaar oud op het moment van de publicatie. Hij beschouwde het strijkkwartet als een belangrijk genre en vernietigde naar verluidt wel twintig strijkkwartetten voor hij de twee op. 51 publiceerde. Ten minste één van de kwartetten (nummer 1 in do klein) was al in 1865 voltooid maar Brahms bleef het bijna een decennium lang herzien. Toen hij in 1869, zijn moeizame werkwijze verklaarde aan een uitgever, schreef Brahms dat, terwijl Mozart ‘destijds bijzonder veel moeite’ had met het componeren van zijn zes ‘mooie’ Haydn-kwartetten, hij op zijn beurt van plan was ‘zijn uiterste best te doen om een of twee redelijk fatsoenlijke exemplaren af te leveren.
Volgens zijn vriend, de criticus, Max Kalbeck (1850-1921) (foto) stond Brahms erop eerst een privé uitvoering van de kwartetten te horen, voor ze werden gepubliceerd, waarna hij ze aanzienlijk herzag. Tijdens het leven van Brahms was het strijkkwartet nl., net als de symfonie, een genre dat gedomineerd werd door de composities van Ludwig van Beethoven. Bij het kiezen van de toonaard van do klein voor de eerste van zijn kwartetten, heeft Brahms mogelijks geprobeerd zowel de erkenning als de bevrijding van Beethovens verlammende invloed te erkennen, omdat Beethoven enkele van zijn grootste en meest karakteristieke werken in die toonaard had gecomponeerd. Brahms koos trouwens ook die toonaard voor zijn Eerste symfonie, gecomponeerd tussen 1854 en 1876!
Het strijkkwartet nr. 1 in do klein is opmerkelijk vanwege zijn organische eenheid en harmonisch verfijnde, “orkestraal geneigde” buitenste bewegingen, die de meer intieme innerlijke bewegingen ondersteunen. Structureel en thematisch toont het eerste deel de invloed van Schuberts Quartettsatz, D. 703, overigens ook in do klein. Het strijkkwartet nr. 2 in la klein, eveneens met thematische verwantschap tussen de verschillende bewegingen, alle in dezelfde hoofdtoonaard, is relatief lyrisch, hoewel het culmineert in een dramatische en voortstuwende finale, waarvan de spanning voortvloeit uit een metrisch conflict tussen thema en begeleiding. De laatste beweging werd geïnspireerd door de Hongaarse volksdans, de czárdás.
De violist, Thomas Zehetmair werd in 1961 geboren in Salzburg en studeerde aan het Salzburg Mozarteum, waar zijn beide ouders lesgaven. Zijn festivaldebuut was op 16-jarige leeftijd. Hij volgde masterclasses bij Nathan Milstein en Max Rostal en in 1994 vormde hij een strijkkwartet dat zijn naam draagt. Het Zehetmair Quartet voert alle werken volledig uit het hoofd uit en leert elk jaar één nieuw programma. Zehetmair heeft verschillende opnames gemaakt voor ECM, zowel als solist als met zijn kwartet. Hij ontwikkelde later een parallelle carrière in het dirigeren. In november 2001 werd hij benoemd tot muziekdirecteur en chef-dirigent van de Northern Sinfonia (nu de Royal Northern Sinfonia) en in 2010, werd hij artistiek partner van het Saint Paul Chamber Orchestra in Minnesota. In juni 2015 kondigde het Orchestre Musikkollegium Winterthur de benoeming aan van Zehetmair als zijn volgende chef-dirigent. In oktober 2017 kondigde het Stuttgart Chamber Orchestra de benoeming aan van Zehetmair als zijn volgende chef-dirigent, en in maart 2021, kondigde het Orchestre national d’Auvergne de benoeming aan van Zehetmair als zijn volgende chef-dirigent, met ingang van het seizoen 2021-2022, met een aanvankelijk contract van 3 jaar. Hij heeft eredoctoraten van de Muziekacademie Franz Liszt in Weimar en de Universiteit van Newcastle en in zijn dubbelrol als dirigent en violist heeft Zehetmair de Camerata Bern geleid in opnames van Schönberg, Veress en Bartók en het Orchestre de Chambre de Paris in uitvoeringen van muziek van Robert Schumann.
Het Zehetmair Quartett, in 1994, opgericht door Thomas Zehetmair, behoort tot de meest gewaardeerde strijkkwartetten ter wereld. Het kwartet staat hoog aangeschreven om zijn doordachte, onderscheidende interpretaties en speelt met een grote expressieve intensiteit. Naast het standaardrepertoire is het viertal evenzeer overtuigend door zijn diepgaande begrip van hedendaagse muziek. Het kwartet, dat in 1985 voor het eerst werd geïntroduceerd in ECM’s New Series via de Lockenhaus Edition, heeft sindsdien alleen maar aan succes gewonnen: de opnames van Bartóks vierde en Hartmanns eerste strijkkwartet, evenals Schumanns eerste en derde strijkkwartet, hebben prestigieuze prijzen gewonnen, waaronder de Diapason d’Or de l’Année, de Gramophone Award (Plaat van het Jaar), de Edison Award en de Klara Award voor Beste Internationale Productie van het Jaar. Gramophone Magazine riep hun Schumann uit tot “CD van het Jaar”. De uitvoerders zijn Thomas Zehetmair (viool), Jakub Jakowicz (viool), Ruth Killius (altviool) en Christian Elliott (cello).
Zehetmair Quartett Johannes Brahms String op. 51 cd ECM New Series 4878228