Heel oorspronkelijke “Johann Strauss II, Waltzes & Polkas for Four-hands”, door Matthieu Idmtal & Alessandro Deljavan, op het label Pavane. Subliem! | Stretto – Magazine voor kunst, geschiedenis, filosofie, literatuur en muziek.

Deze opname, uitgebracht ter gelegenheid van de 200^ste geboortedag op 25 oktober van Johann Strauss II, is een eerbetoon aan de vergeten traditie van het 19^de-eeuws, huiselijk muziekleven. Het biedt nl. een selectie van 9 van Strauss’ beroemdste composities, maar in de originele, vierhandige arrangementen, een praktijk die een hoeksteen was van het 19^de-eeuws muziekleven.

In de 19^de eeuw werd nl. meer met z’n tweeën piano gespeeld dan alleen. Vierhandig piano spelen was toen zowel van groot belang voor de verspreiding van muziek als een populaire, huishoudelijke bezigheid. Het repertoire uit die periode omvatte alle mogelijke genres van vierhandige pianowerken in hun gevarieerde rol als huiselijk ‘info-entertainment’: van arrangementen van orkestwerken, oorspronkelijke sonates en variaties, tot pronkstukken voor opkomende virtuozen, opera aria’s en kamermuziek.

De vroegst bekende gedrukte werken voor “pianoforte à quatre mains” werden in januari 1777 in Londen gepubliceerd. Een ander vroeg voorbeeld werd rond 1782, onder de titel “Drey Sonaten füre Clavier als Doppelstücke fur zwey Personen mit vier Handen von CH Müller”, in Dessau gepubliceerd. Vóór deze tijd had de nu helaas vergeten componist Ernst Wilhelm Wolf (1735-1792), in 1761, reeds een of meer sonates voor twee uitvoerders gecomponeerd. Ook de jonge Mozart componeerde vierhandige stukken voor zichzelf en zijn zus. Voor zover bekend waren dit trouwens de eerste composities in hun soort, hoewel het idee van het inzetten van twee uitvoerders (maar niet op één instrument) mogelijk afkomstig was van Johann Sebastian Bach, die om praktische redenen, concerti componeerde/arrangeerde voor twee, drie tot zelfs één voor vier klavecimbels en strijkers.

Het sociaal en muzikaal leven in het Biedermeier Wenen tijdens het eerste decennium van de 19^de eeuw, zorgde voor een grote vraag naar dansen, die plaatsvonden in de woningen van rijke burgers. Met hun echo’s van het innemend, Oostenrijks platteland, waren Schuberts volksmuziekachtige Ländler, dansen in 3/4 maat, voorlopers van de wals. De reeksen van 16 en 17 Ländler, gecomponeerd tegen het einde van zijn leven, vielen op door hun melodische inventiviteit.

Ook Brahms componeerde zijn Hongaarse dansen (1858-1869), oorspronkelijk voor vierhandig piano. Later maakte hij van de eerste 10 dansen een transcriptie voor piano solo en pas in 1874, een transcriptie voor orkest van de dansen nrs. 1, 3 en 10. En, zelden is de kunst van het transcriberen van liederen creatiever vormgegeven dan in Liszts hommages aan Schubert. De bewerkingen voor piano solo van Liszt omvatten transcripties, arrangementen, orkestraties, fantasieën, reminiscences, parafrasen en variaties.

Met hun technische uitdagingen, innovatieve notatie en complexe pianistische en dramatische effecten, hebben zijn transcripties en parafrases, een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van pianomuziek. Hij was ook actief in een tijd waarin door enorme ontwikkelingen in de productie en massaproductie van piano’s, het instrument bijna alomtegenwoordig was in elke huiselijke kring, en amateurspelers dol waren op een repertoire waarvan ze thuis konden genieten. Zijn transcripties van bv. Beethovens symfonieën (werken die hij ook zelf uitvoerde), stelden de thuisspeler in staat om door zijn briljante pianotranscripties, vanuit het comfort van het salon, van deze geweldige werken te genieten.

Het muziek minnend publiek wou Wagners werken in het operagebouw horen en zien, maar wou zijn muziek ook thuis op de piano kunnen spelen. In de loop van de 19de eeuw werden dan ook tal van pianotranscripties geschreven. Franz Liszt was de pionier maar nog veel anderen interpreteerden Wagners muziek op hun eigen persoonlijke manier. Nog tijdens Wagners leven realiseerden tal van componisten en pianisten, pianobewerkingen (Bearbeitungen & Klavierauszüge – Transcriptions & Réductions – Arrangements). Ferruccio Busoni (1866-1924) (foto) produceerde dan weer een groot aantal bewerkingen en transcripties (“Bearbeitungen” en “Übertragungen”) van werk van J.S.Bach. De beide pianisten Alessandro Deljavan en Matthieu Idmtal bewijzen ideale vertolkers te zijn van deze muziek, gracieus, spontaan, humoristisch en vooral elegant en dansant.

Matthieu Idmtal (1988) begon op 7-jarige leeftijd met piano en volgde zijn eerste lessen bij Frima Nakimovitch. Na enkele jaren vervolgde de jonge pianist zijn lessen bij Maria Andreeva, via enkele generaties, een oud-leerlinge van Alexander Scriabin. Hij studeerde hij aan het Gentse Conservatorium bij de docent Vitaly Samoshko. Van 2014 tot 2015 maakte Matthieu deel uit van de Young Master Pianists, selectief gekozen pianisten onder de muzikale en artistieke leiding staan van Geoffrey Madge. Met veel succes nam hij deel aan diverse internationale wedstrijden, en werd zowel solo als in kamermuziekformaties, prijswinnaar in wel meer dan 15 verschillende wedstrijden.

De Italiaanse pianist Alessandro Deljavan (1987) begon piano te studeren toen hij nog geen twee jaar oud was. Na het behalen van een diploma aan het Conservatorium van Milaan, werd hij geselecteerd voor de prestigieuze Lake Como International Piano Association waar hij studeerde bij William Grant Naboré, Dimitri Bashkirov, Laurent Boullet, Fou Ts’ong, Dominique Merlet, John Perry, Menahem Pressler en Andreas Staier. Hij trad op in Europa maar ook in Argentinië, Colombia en de Verenigde Staten. In 1996 won hij de 1er Prix, 1er Nommé de la discipline piano classique, degré virtuosité in Rueil-Malmaison, Parijs. Andere prijzen omvatten de 5e plaats op de Gina Bachauer International Young Artists Competition 2005, de John Giordano Juryvoorzitter Discretionary Award ($ 4.000) op de Van Cliburn International Piano Competition 2009, Fort Worth, Texas, en de 2e prijs op de Isang Yun Competition 2010, Tongyeong, Zuid-Korea.