“Terra Nova” , de tweede cd in de bijzondere Poema-reeks, onderzoekt de zoektocht naar betekenis van de menselijke ervaring. Alexander Shelley biedt nl. een interpretatie van Strauss’ “Also sprach Zarathustra”, die de fragiele balans tussen licht en duisternis, kennis en mysterie benadrukte. Het werk van de Canadese componist Ian Cusson, “1Q84: Sinfonietta Metamoderna”, resoneert met Strauss’ werk door parallellen tussen de wereldbeelden van de Duitse auteur en de Japanse auteur, Haruki Murakami (1949), schrijver van de roman “1Q84”, een heel bijzondere roman die zich beweegt tussen parallelle realiteiten en metafysische wederkeer via kruisende verhaallijnen.

Zijn eerste cyclus Tondichtungen/symfonische gedichten, “Aus Italien”, op. 16 (1886), “Don Juan”, op. 20 (1888) en “Macbeth” op. 23 (1888-1890) werd door Strauss in 1889 afgesloten met “Tod und Verklärung” op. 24 (1888-1889). Strauss was toen…25 jaar oud! Pas 6 jaar later nam hij het genre opnieuw ter hand. Hij nam een onderbreking van zes jaar, terwijl hij werkte aan zijn eerste opera, “Guntram”. In zijn Tondichtungen bracht Strauss het muzikaal-orkestraal realisme tot een ongekende hoogte. Hij verbreedde de expressieve functies van programmamuziek en verlegde de grenzen. Door zijn immens virtuoze orkestratie was de beschrijvende kracht en levendigheid van deze werken buitengewoon. Hij componeerde voor een groot orkest, vaak met nog extra instrumenten, en gebruikte vaak instrumentale effecten voor scherpe karakterisering, zoals het geblaat van schapen, uitgebeeld door gesourdineerde koperblazers in “Don Quichot” of de donder- en windmachine in zijn “Alpensinfonie”.

En dit alles, gecombineerd met een uitzonderlijk gebruik van thematische transformatie, een meesterlijke behandeling van meerdere thema’s in ingewikkeld contrapunt, de variatievorm in “Don Quichot”, en de rondo vorm in “Till Eulenspiegel”. Strauss vertrok daarbij graag van een eenvoudig maar beschrijvend thema – bv. het motief met drie noten bij de opening van “Also sprach Zarathustra”, of schrijdende, krachtige arpeggio’s om de “mannelijke kwaliteiten” van zijn helden te treffen. Zijn lyrische liefdesthema’s waren honingzoet en chromatisch en hij was dol op de warmte en sereniteit van diatonische harmonie als balsem na hevige chromatische texturen, bv. aan het einde van “Don Quichot”, waar de cello solo een hemels mooie transformatie speelt van het hoofdthema.

Strauss componeerde “Also sprach Zarathustra” in 1896, geïnspireerd door Nietzsche’s filosofische roman, die het idee van ‘eeuwige wederkeer’ en de zoektocht van de mensheid naar zijn betekenis onderzocht. Het NAC Orkest bracht in juni 2024 “1Q84: Sinfonietta Metamoderna” in première. Cusson (foto), een componist van Frans-Canadese afkomst, benaderde de opdracht door op zijn beurt te reflecteren op Strauss’ idee van eeuwige wederkeer, en dit in hedendaagse termen te verbeelden als een soort multiversum, een complexe superpositie van realiteiten. Die conceptuele vonk leidde hem naar Murakami’s roman uit 2009. Niet te missen!

Alexander Shelley (1979) is een met een Echo Music Prize bekroonde, Engelse dirigent. Hij is momenteel muziekdirecteur van het National Arts Centre Orchestra in Ottawa, evenals eerste assistent-dirigent van het Royal Philharmonic Orchestra en Artistic and Music Director Designate van Artis-Napels en het Naples Philharmonic. Shelley was de unanieme winnaar van de Leeds Conductors Competition in 2005. Van 2009 tot 2017 was hij chef-dirigent van het Nuremberg Symphony Orchestra. Hij is de zoon van de pianisten Howard Shelley OBE en Hilary Macnamara, Shelley leerde piano van zijn moeder en cello van zijn grootmoeder. In 1992 won hij een muziekbeurs voor Westminster School van The Hall School Hampstead. Hij studeerde cello bij Timothy Hugh, Steven Doane en Johannes Goritzki respectievelijk aan het Royal College of Music en aan de Robert Schumann Hochschule, Düsseldorf. Masterclasses bij Mstislav Rostropovich, Janos Starker en Aldo Parisot brachten hem naar Frankrijk, Italië en Noord-Amerika. Tijdens de tour van 2003 maakte hij deel uit van het World Orchestra for PeaceValery Gergiev. Hij studeerde directie bij professor Thomas Gabrisch in Düsseldorf en werkte als assistent-dirigent nauw samen met Yan-Pascal Tortelier, onder meer met het National Youth Orchestra of Great Britain.

Poema 2. Terra Nova Canada’s National Arts Centre Orchestra Alexander Shelley cd Analekta AN28892