Spiegelungen is een album uit 2025 dat drie verschillende componisten en hun muzikale werelden samenbrengt in een fascinerend dialogisch experiment. Het album stelt Bach’s Musical Offering centraal, een barokwerk van immense complexiteit en artistieke diepgang, en voegt hieraan twee moderne aanvullingen toe van Viktor Kalabis (1923-2006) en Isang Yun (1917-1995).

Johann Sebastian Bachs tweede bezoek in mei 1747 aan het hof van Frederik de Grote is de best gedocumenteerde gebeurtenis in de carrière van de componist. Tijdens zijn bezoek gaf Frederik de Grote Bach een bijzonder moeilijk thema om een fuga bij te improviseren. De koning was onder de indruk van de improvisatie, maar Bach zelf was dat minder, en kondigde aan dat hij het thema op papier zou noteren om verder fugatisch uit te werken. Enkele maanden later verscheen als resultaat het Musikalisches Opfer, een verzameling van 13 composities in diverse vormen, ricercari, canons (“Canones diversi super thema reginum”) en een triosonate, alle gebaseerd op het ingewikkeld koninklijk thema.

Bachs gepubliceerde partituur geeft geen aanduidingen over de volgorde van de stukken, en in de meeste gevallen is er geen instrumentatie vermeld. Verder zijn enkele canons, de zogenaamde raadselcanons, zeer schetsmatig genoteerd, voorzien van slechts een paar notities en enkele raadselachtige aanwijzingen in het Latijn, “Regis Iussu Cantio Et Reliqua Canonica Arte Resoluta” bv. of “Thematis Regii Elaborationes Canonicae”. De uitvoerders hebben dus een grote mate van vrijheid met betrekking tot de interpretatie van het werk.

Viktor Kalabis (1923-2006), de componist van “Sinfonia pacis” en de echtgenoot van de Tsjechische klaveciniste, Zuzana Růžičková (1927-2017), was voorzitter van de Bohuslav Martinů Stichting, richtte het Bohuslav Martinů Instituut voor Studies en Informatie op, lanceerde het Martinů Festival en de wedstrijd, en creëerde een dynamische basis waaruit het werk van Bohuslav Martinů beter bekend werd.

Isang Yun (1917-1995) was een Zuid-Koreaans componist, muziekpedagoog en dirigent. In de jaren 30 begon hij met zijn muziekstudies in Osaka, Japan (cello en muziektheorie) en Tokio (contrapunt en compositie). In 1955 ging hij in Parijs aan het Conservatoire national supérieur de musique studeren en in Berlijn studeerde hij bij Boris Blacher en Josef Rufer, zelf een leerling van Arnold Schönberg, en leerde het componeren met twaalf opeen betrokken tonen. Een belangrijk punt was zeker ook de deelname aan de Darmstädter Ferienkurse in 1958. Vanuit Duitsland vond hij aansluiting bij de internationale Avant-garde.

De uitvoerders, het ensemble NeoBarock onder leiding van Stanislav Gres, brengen deze werken tot leven met een interpretatie die klassieke barokelementen van Bach weeft met eigentijdse compositorische benaderingen. Deze combinatie creëert een unieke klank die zowel traditioneel als vernieuwend is, en demonstreert hoe de canonische vorm en contrapuntische technieken van de barok kunnen resoneren met latere muzikale talen.

Het Musikalisches Opfer past naadloos in Bachs monothematische instrumentale werken uit de jaren 1740, maar is uniek in zijn heterogene samenstelling, bestaande uit twee ricercars, tien verschillende canons en een triosonate. Het ensemble NeoBarock, opgericht in 2003, combineert dit werk nu met de Kánonické invence (Canonieke uitvindingen) van Viktor Kalabis en het Royal Theme (1976) van Isang Yun. Dit resulteert in een spannende muzikale dialoog met voortdurende reflecties van tijdloze ideeën uit het betreffende tijdperk.

Door deze werken naast elkaar te plaatsen, ontstaat er een rijke laag van betekenissen en verwijzingen die de luisteraar uitnodigt om de verbindingen tussen verschillende compositie-esthetieken te ontdekken. Deze interpretatie van NeoBarock toont aan dat klassieke muziek geen statisch artefact is, maar een levend medium dat voortdurend in dialoog kan treden met eigentijds creatief denken. De uitvoerders zijn Jan De Winne (traverso en fluit), Maren Ries (viool, barokviool- en altviool), Anne von Hoff (barokviool- en altviool), Nazar Kozhukhar (gamba) en Stanislav Gres (klavecimbel).

Tracklist

Bach: Muzikaal Offer, BWV1079

Ricercar a 3

Canon a 2 cancrizans

Canon a 2 Violini in unisono

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 1, Canon in 5

 Uittreksel,Bach, JS: Muzikaal Offer, BWV1079

NeoBarock

Canon a 2 per Motum contrarium

Canon a 2 per Augmentationem, contrario Motu

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 2, Canon in 6

Bach: Het muzikale offer, BWV 1079: Canon a 2 per Tonos

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 3, Canon in 4

Uittreksel, Bach: Muzikaal Offer, BWV1079

Fuga canonica in Epidiapente

Canon perpetuus super Thema Regium

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 4, Canon in 8

Yun: Königliches Thema voor viool solo

Bach: Muzikaal Offer, BWV1079

Ricercar a 6

Canon perpetuus

Canon a 2 “Quaerendo invenietis”

Canon a 2 “Quaerendo invenietis”

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 5, Canon in 7

Bach: Het Muzikale Offer, BWV 1079: Canon a 4

Kalabis: Zes tweestemmige canonieke inventies voor klavecimbel, Op. 20: Nr. 6, Allegro vivo

Bach: The Musical Offer, BWV 1079, Sonata sopr’il Soggetto Reale à Traversa, Violino e Continuo

Largo

Allegro

Andante

Allegro

Spiegelungen Bach’s Musical Offering in dialogue with Viktor Kalabis & Isang Yun cd Passacaille PAS1148