De Franse violiste Hélène Schmitt, internationaal bekend om haar werk op het gebied van barokmuziek, neemt u met deze cd mee naar onverwacht terrein: korte stukken van zes vrouwelijke componisten, vijf van rond de eeuwwisseling en een hedendaagse componiste. Deze werken worden meestal over het hoofd gezien, niet alleen vanwege hun beperkt formaat, maar ook omdat hun scheppers als vrouwen grote moeilijkheden moesten overwinnen om een blijvende reputatie in de muziekwereld op te bouwen. Daarom is het des te meer de moeite waard om deze werken te ontdekken, van pure romantiek tot tonale openheid – hier uitgevoerd met warmte en gevoeligheid.

Hélène Schmitt is een bekroonde Franse violiste en professor barokviool in Boulogne-Billancourt . Ze begon haar carrière als kamermusicus voor ze zich specialiseerde in barokmuziek. Ze bracht tien jaar door in Bazel, samen met Chiara Banchini en Jesper Bøje Christensen. Tegenwoordig speelt ze vaak samen met Jörg-Andreas Bötticher en Rolf Lislevand.

Het programma met werken van de “Ladies”  Amy Beach (1867-1944), Pauline Viardot-Garcia (1821-1910), Lili Boulanger (1893-1918), Florentine Mulsant (geb. 1962), Rebecca Clarke (1886-1979) en Cécile Chaminade (1857-1944) ontvouwt zich langs een Frans-Amerikaanse as.

De Amerikaanse componiste en pianiste van Schotse afkomst, Amy Beach (1867-1944) foto), bv. geboren als Amy Marcy Cheney, was een wonderkind. Ze leerde zichzelf op driejarige leeftijd lezen en componeerde reeds eenvoudige walsen toen ze vier was. Van haar moeder kreeg ze haar eerste lessen toen ze zes was, en een jaar daarna gaf ze haar eerste recitals. Ze speelde werken van Händel, Beethoven, Chopin, en eigen werk. In 1875 verhuisden haar ouders naar Boston. Toen ze veertien was, kreeg Amy haar enige officiële compositietraining van Junius W. Hill, bij wie ze een jaar lang harmonieleer en contrapunt studeerde. Afgezien van dat ene jaar kreeg Amy Beach verder geen les en leerde ze alles zelf door klassieke stukken in te studeren. 

Pauline Viardot (1821-1910) (foto) daarentegen was niet alleen de meest invloedrijke zangeres van de 19de eeuw, maar ook een pedagoog en componiste, o.a. van 5 opera’s, wiens talent, persoonlijkheid en onvergelijkbare uitstraling haar tot één van de leidende figuren van de Franse Romantiek maakten. Gounod en Berlioz beschouwden haar als ‘collaboratrice’ aan hun opera’s, Saint-Saëns droeg zijn Samson et Delilah op aan haar, nog anderen prezen haar als componiste de hemel in. Pauline Viardot, een gewezen leerlinge van Liszt en Anton Reicha, reisde veel, was bekend en geliefd, zong op alle grote podia in Europa en stond op goede voet met verschillende vorstenhuizen.

Cécile Chaminade (1857-1944) (foto) was dan weer ooit een gevierd pianiste en componiste. Ze studeerde bij Félix Le Couppey, Marie Gabriel Augustin Savard, de Belgische violist Martin Pierre Marsick en bij Benjamin Godard. Ze werd aangemoedigd door Camille Saint-Saëns, Emmanuel Chabrier, Ambroise Thomas, Georges Bizet en door de legendarische pianist en pedagoog Isidore Philipp (1863-1958). Daarna  begon haar carrière in Frankrijk, Engeland en de Verenigde Staten. Hoewel ze ook symfonische werken componeerde,  was ze vooral bekend voor haar pianocomposities en Mélodies. Cécile huwde in 1901 de aanzienlijk oudere muziekuitgever uit Marseille, Louis-Mathieu Carbonel. Die overleed in 1907 waarna Cécile dan maar naar de Var trok. Vanaf 1925 woonde ze in Monte-Carlo waar ze op 87-jarige leeftijd overleed. Haar zuster Henriette werd in 1897 de tweede vrouw van de pianist Moritz Moszkowski (1854-1925).

Lili Boulanger (foto) componeerde o.a. een Nocturne voor viool en piano, Psaume 129 voor bariton en orkest, “Prière Bouddhique” voor tenor, koor en orkest, en fragmenten uit “La princesse Maleine” naar het toneelstuk van Maurice Maeterlinck. Deze opera, waaraan ze in haar laatste jaren werkte, heeft ze nl. niet kunnen voltooien. Haar bekendste compositie was het Pie Jesu dat ze op haar sterfbed aan Nadia dicteerde. Na het vroegtijdig overlijden van haar geliefde zus, stelde Nadia voor de rest van haar leven alles in het werk om het nagelaten oeuvre van haar zuster bekend te maken, uit te voeren en haar nagedachtenis te eren.

De opnames vonden toepasselijk plaats in de historische Parijse zaal van een Amerikaanse mecenas. Ook de keuze van de instrumenten was goed doordacht: er werden darmsnaren gebruikt, zoals in die tijd gebruikelijk was, en de Steinway vleugel, een historisch model uit New York, en wordt met welsprekendheid en gevoeligheid begeleid door pianist Antoine de Grolée, winnaar van het Long-Thibaud Concours 2007. Het essay van Hélène Schmitt bij de cd biedt een fascinerend inzicht in de biografieën en de leef- en werkomstandigheden van vrouwelijke componisten aan beide zijden van de Atlantische Oceaan.

Antoine de Grolée begon zijn muzikale carrière bij de Poolse pianiste Irène Kutin. Hij studeerde af aan het CNSMD in Lyon, waar hij les kreeg van Pierre Pontier, en vervolgde zijn opleiding bij Anne Queffélec, Hortense Cartier-Bresson, Laurent Cabasso, evenals Zoltan Kocsis, Boris Petrushansky en Evgueny Moguilevsky.

Tracklist:

Amy Beach: La Captive; Romance; Berceuse; Mazurka

Pauline Viardot-Garcia: Romance; Bohemienne; Berceuse; Mazourke; Vieille Chanson; Tarentelle

Lili Boulanger: Nocturne; D’un matin de printemps

Florentine Mulsant: 3 Fantaisies

Rebecca Clarke: Lullaby; Midsummer Moon

Cécile Chaminade: Romance; Andantino

Ladies Hélène Schmitt, violin, Antoine de Grolée, piano cd Aeolus AE-10386