In ‘Met nieuwe ogen’ analyseert Andrea Maddalena het werk van Vermeer met dat van Piet Mondriaan. Met deze vergelijking zet hij de gangbare benadering van het werk van Vermeer op zijn kop en werpt hij een nieuw licht op 300 jaar Nederlandse schilderkunst. Voor wie geïnteresseerd is in de betekenisrijkdom van een kunstwerk, biedt dit boek niet alleen tal van nieuwe inzichten, maar vooral veel stof tot nadenken. Hij laat ook zien hoe spiritualiteit en kunst ten diepste met elkaar verweven zijn.

Het boek beschrijft gedetailleerd de unieke stijl van beide kunstenaars en toont hoe verschillen op een dieper niveau ogenschijnlijk samenkomen: de intense stilte bij Vermeer en het gevoel voor balans in de compositie van Mondriaan; de meesterlijk beheersing van het licht bij Vermeer en de rigoureuze abstractie en primaire kleuren bij Mondriaan. Het is een avontuurlijke reis op zoek naar nieuwe dimensies in het werk van twee titanen van de Nederlandse schilderkunst en wijst de lezer op de universele aspecten van de kunst als uitdrukking van spirituele waarden.

350 jaar na de dood van Vermeer verschijnt in Nederland en België het nieuwe boek van Andrea Maddalena “Met nieuwe ogen – Vermeer door de lens van Mondriaan”, uitgegeven door Stuivenberg – Milinda Group. Het boek onderzoekt de verrassende parallellen tussen Johannes Vermeer en Piet Mondriaan, twee grootheden van de Nederlandse schilderkunst die – ondanks 250 jaar verschil – eenzelfde universele visie op licht, orde en schoonheid delen.

Piet Mondriaan (1872-1944), werd bekend door zijn abstracte en non-figuratieve stijl. Zijn wereldberoemde schilderijen met composities in rood, geel en blauw met horizontale en verticale lijnen verschenen weliswaar pas vanaf 1925. Piet Mondriaan de francofiele schilder met literaire aspiraties uit een streng gereformeerd gezin, trok voor de eerste keer naar Parijs in 1911. Hij bleef er tot 1914. Na zijn periode in Laren, keerde hij in 1919 terug naar zijn oud Parijs’ atelier aan de Rue du Départ waar hij tussen coryfeeën als Picasso, Salvador Dalí, Josephine Baker en Le Corbusier, als een ster aan de rand van het cultureel firmament schitterende. In zijn klein, vijfhoekig atelier in de desolate stationsbuurt van Montparnasse, was alles rechthoekig en in wit, zwart of in primaire kleuren geschilderd.

Na zijn kubistische werken, werden Mondriaans utopische composities iconisch en internationaal. Kunst was een spiritueel middel om universele harmonie te bereiken. Hij introduceerde de variabele, dubbele lijn en vond zichzelf daarmee opnieuw uit als profeet van een paradijselijke toekomst van de mensheid. Door het kosmisch evenwicht van de harmonische verhoudingen tussen horizontalen en verticalen met verhoudingen waarvan de regels bepaald werden door een onaantastbare, universele en objectieve geest, bracht Mondriaans kunst terug tot zijn meest elementaire vorm, in primaire kleuren, wit grijs en zwart.

Geïnspireerd door de theosofie, was Mondriaans kunst vergeestelijkte, apollinische sublimering van libido. Mondriaans onbewogenheid der ziel en destructie van lichamelijkheid inspireerde Yves Saint-Laurent en oogstte bijval van El Lissitzky. Het zou uiteindelijk de meest herkenbare kunst uit de geschiedenis worden.

In “Met nieuwe ogen” worden de werelden van Vermeer en Mondriaan met elkaar verbonden: Delft, de stad van de ‘Sfinx van Delft’, en Amersfoort, de geboortestad van Mondriaan. Het boek toont aan dat beide kunstenaars, ieder in zijn tijd, streefden naar zuiverheid, evenwicht en een spirituele dimensie in kunst. Het boek plaatst hun werk in een nieuw perspectief – niet alleen kunsthistorisch en filosofisch, maar ook menselijk en maatschappelijk relevant. Beide kunstenaars gebruikten de schilderkunst als een universele taal, die ons helpt om dieper bewust te worden van wie de mens is en wat ons werkelijk beweegt.

Omdat Amersfoort Mondriaans geboortegrond is, speelt de stad een centrale rol in dit project. De auteur hoopt het boek binnenkort in samenwerking met lokale partners te presenteren. Het is wens van de auteur om juist hier – in Mondriaans stad – dit boek te introduceren, als eerbetoon aan zijn spirituele en artistieke nalatenschap, en als uitnodiging tot reflectie over de kracht van kunst vandaag. Een vergelijkbaar traject loopt op dit moment in Delft, de stad van Vermeer.

Het dubbel voorwoord van het boek is geschreven door filosoof Jan Bor (auteur van “Mondriaan Filosoof“) en Herman Weyers, directeur van het Vermeer Centrum Delft. De theorieën van dit boek krijgen erkenning van meerdere nationale en internationale Vermeer- en Mondriaan-experts, onder wie Arthur K. Wheelock Jr., Gregor Weber, Caro Verbeek en Onno Maurer.

Andrea Maddalena (1968) is architect, spreker en docent aan verschillende instellingen in Nederland, België en Italië. Hij is docent Italiaans aan Dante Alighieri in Amersfoort en de Volksuniversiteit Amsterdam.

Andrea Maddalena Met nieuwe ogen Vermeer door de lens van Mondriaan 144 bladz. geïllustreerd uitg. Stuivenberg ISBN 9789493013094