Het boek “Chanel Illustrated” toont een schitterende verzameling illustraties, geïnspireerd door “Chanel”. De uitgave werd trouwens geautoriseerd door het “merk” zelf. Dit prachtig boek brengt de creatieve visies samen van gerenommeerde hedendaagse illustratoren, die naast Chanel, ook Hermès, Louis Vuitton, Longchamp, Miu Miu en Ferragamo illustreren.
“Le plus beau vêtement qui puisse habiller une femme, ce sont les bras de l’homme qu’elle aime” (YSL)
Het in 1883, in Saumur geboren weesmeisje, Gabrielle Bonheur Chasnel, bracht als “Coco Chanel”, grote vernieuwing in de modewereld, waarin Paul Poiret (1879-1944) haar al was voorgegaan door vrouwen te verlossen van het pijnlijk korset. Maar, Chanel ging nog verder en vond dat kleding boven alles comfortabel moest zijn. Ze wist het eeuwenoud modebeeld te doorbreken en te ontdoen van overtollige franje. Hoewel ze zich in de hoogste kringen bevond en invloedrijke vrienden had, stonden haar unieke ontwerpen voor stijl en eenvoud. En mede dankzij haar financiële steun en haar creatieve inzichten, maakte ze de weg vrij voor vernieuwende kunstrichtingen.
Chanels rivaal Paul Poiret ontwierp rond 1920, een parfum geïnspireerd door “Shéhérazade”. Het kreeg de naam “Aladin”. Chanel steunde “Le Sacre du Printemps”. Poiret kleedde Réjane, Chanel liet zich inspireren door Polaire. Hij ontwierp mode, geïnspireerd door de kimono en de tulband, Chanel ontwierp een minimalistisch, zwart avondjurkje. Poiret gaf de Art Déco een eigen geur, Chanel transformeerde de geur van wierook in… N°5.
In 1924, brachten Les Ballets Russes drie balletten gechoreografeerd door Bronislava Nijinska, de zus van de legendarische danser Vaslav Nijinski. Het waren “Les Biches” op muziek van Francis Poulenc en decors en kostuums van Marie Laurencin, “Les Fâcheux”, op muziek van Georges Auric, decors en kostuums van Georges Braque en “Le Train bleu” op muziek van Darius Milhaud met decors van Henry Laurens en kostuums van… Gabrielle Chanel. “Le Train Bleu” ging op 20 juni 1924 in het Theâtre des Champs–Élysees in Parijs in première. Het werd gechoreografeerd door Bronislava Nijinska voor Serge Diaghilevs Ballet Russes de Monte Carlo. Het libretto was van Jean Cocteau, de muziek van Darius Milhaud, decorontwerpen waren van Henri Laurens en het gordijn was van prins Alexander Schervachidze. Hij ontwierp het naar het schilderij “Deux Femmes courant sur la plage” van Pablo Picasso (twee monumentale vrouwen op het strand, nu in het Victoria and Albert Museum in London).
De gewaagde, bruine, zwarte, roze en witte strandkledij, tennis- en roeioutfits, golfbroeken en gestreepte truien werden ontworpen door Chanel. Chanel had reeds de kostuums ontworpen voor “Antigone” van Honegger en voor “Orphée” van Igor Strawinsky. Beide scenario’s waren van Cocteau. Chanel ontwierp ook de kostuums voor Stravinsky’s “Apollon musagète”. Het ballet was gecomponeerd in opdracht van de Amerikaanse mecenas Elizabeth Sprague Coolidge en ging in april 1928 in Washington in première, in een choreografie van Adolph Bolm (1884-1951). Vervolgens brachten de Ballets Russes het nieuw ballet in Parijs op 28 juni in een choreografie van George Balanchine. De voornaamste dansers waren Serge Lifar, (Chanel noemde hem “haar broer”), Alice Nikitina, Lubov Tchernitcheva en Felia Doubrovka. Serge Lifar en Alexandra Danilova dansten in 1928 ook “Apollon Musagète” met kostuums ontworpen door… Chanel en decors van de schilder André Bauchant (1873-1958 ), “le peintre jardinier”.
Nijinska was sinds 1921 de huischoreograaf van Diaghilev, de enige vrouw die dat ooit was. Op haar 33ste had ze al acht balletten voor het gezelschap gechoreografeerd, inclusief haar meesterwerk, ‘Les Noces”. Cocteau, dichter en artistieke duizendpoot, had scenario’s geschreven voor de Ballets Russes en hielp mee aan de stilistische verschuiving richting het Frans modernisme na de Eerste Wereldoorlog. Cocteau’s talent lag in het transformeren van het alledaagse tot kunst. Nijinska was daarentegen in toenemende mate bezig met formalisme en abstractie. Cocteau drong aan op een belangrijke artistieke rol in ”Le Train Bleu”, terwijl Nijinska moeite had om een samenhangende dans uit te werken uit zijn veelheid aan pantomime. De beeldhouwer Laurens leverde een kubistische strandscène (“une plage à la mode, une villégiature très frivole”) en… Chanel stak de cast in sportkledij. De hoofdrol werd gedanst door Nijinska, die een tennisspeelster uitbeeldde, geïnspireerd door de echte “reine de Wimbledon” en “championne de France”, Suzanne Lenglen.
Chanel creëerde voor “Le Train bleu” haute couture (“plus vrai que vrai”) die ze trouwens zelf droeg. Ze ontwierp kostuums voor zwemmen, tennis en golf, voor een ballet dat in première ging ter gelegenheid van de Olympische Spelen (“la saison d’art de la VIIIe Olympiade”) in 1924 in Parijs, en ze ontwierp ook kostuums voor de beroemde Ballets Russes prima ballerina Alexandra Danilova in ”Les Dieux mendiants”, op magistrale muziek van Händel. Chanel verleende financiële steun aan Diaghilev en aan één van zijn belangrijkste componisten, Igor Stravinsky. Ze schonk o.a. een enorm bedrag voor de revival van Stravinsky’s “Le Sacre du Printemps” in 1920, betaalde de begrafenis van Diaghilev, en betaalde ook zijn bijzetting op het eiland San Michele. Ondanks zijn populariteit verdween “Le Train Bleu ” uit het repertoire van de Ballets Russes in 1925 toen Dolin het gezelschap verliet. Het ballet werd niet meer opgevoerd tot meer dan zestig jaar later het Oakland Ballet het weer op de planken bracht.
Misia Sert (1872-1950) (foto), “la Reine de Paris”, had als pianiste van Poolse origine, een artistiek salon in Parijs. Ze werd geschilderd en vooral bemind door Toulouse-Lautrec, Renoir, Vuillard, Vallotton, Redon en Bonnard, maar huwde de Spaanse schilder José Maria Sert. Ravel componeerde voor en vooral door haar, “La Valse” en “Daphnis et Chloé” en componeerde “Ma mère l’Oye” voor Jean en Mimie, de kinderen van haar halfbroer Cipa. Haar vader, Cyprien Godebski (1835-1909) was een bekende Poolse beeldhouwer en haar moeder Zofia (Sophie) was de dochter van de Belgische cellist Adrien François Servais, de Paganini van de cello uit Halle. Het was Misia die door haar vele contacten, o.a. met Grootvorst Wladimir Romanow, er in slaagde om de Ballets Russes naar Parijs te brengen. Het was ook Misia die Diaghilev in contact bracht met Stravinsky, Debussy, Ravel, Picasso en Cocteau.
Het werk van Aurore de la Morinerie, Posuka Demizu, Chloe Takahashi, Anna Blachut, Joanna Layla, Cecilia Carlstedt, Mila Gislon en vele anderen toont in dit prachtboek de veelzijdigheid en tijdloze aantrekkingskracht van Chanel, één van de meest verkochte luxemerken, van het beroemd tweedjasje tot de iconische parfumfles.
“Chanel Illustrated” is trouwens het eerst boek in de magnifieke “Illustrated-reeks” en is een eerbetoon aan een modemerk dat de fashionwereld blijft domineren en inspireren. Het boek, door de unieke combinatie van mode, kunst en geschiedenis, een kunstwerk op zich, is hét gedroomd collector’s item voor modeprofessionals, fashionista’s, collega-illustratoren en kunstliefhebbers.
“Le plus beau maquillage d’une femme est la passion. L’élégance c’est oublier que l’on porte” (YSL)
De illustrators zijn Anna Blachut, Aurore De La Morinerie, Blair Breitenstein, Cecilia Carlstedt, Chloe Takahashi, Elizabeth Lamb Székely, Élodie Clavier, Gladys Perint Palmer, Hwi, Jenny Chui, Joanna Layla, Karolina Pawelczyk, Kelly Smith, Lena Ker, Lydia Bourhill, Mila Gislon, Miyuki Ohashi, Nicole Jarecz, Nina Cosford, Posuka Demizu, Shay Ben Izhack, Steve Quiles, Tanya Chulkova en Viola Li.
Siska Lyssens is een Belgische journaliste/auteur met de VS als thuisbasis. Ze schrijft over architectuur, design, mode en kunst in Vogue, Wallpaper en The New York Times.
Siska Lyssens Chanel Illustrated 255 bladz. geïllustreerd uitg. Lannoo EAN 9789020988680