“Virtuosissima Sirena – Barbara Strozzi” door Laura Catrani en de Accademia Dell’annunciata o.l.v. Riccardo Doni, op het label Arcana. Subliem!

Barbara Strozzi, een Venetiaanse zangeres en componiste die leefde tussen 1619 en 1677, is een zeldzaam juweel in het muzikaal landschap van de Italiaanse Seicento. Als adoptiedochter (en wellicht ook biologische dochter) van Giulio Strozzi, een letterkundige uit een illustere Florentijnse familie, verwierp ze de alternatieve vooruitzichten van een huwelijk of een leven in een klooster, om zich volledig te wijden aan haar ware passie…muziek.

Barbara Strozzi (1619-1677) moet een buitengewone vrouw zijn geweest. In een tijd waarin vrouwen grotendeels werden uitgesloten van de openbare muziekscène, werd haar muzikaal talent bijzonder aangemoedigd. Ze was in staat om zowel haar prachtige stem als haar buitengewoon artistieke composities te presenteren in zogenaamde “academies” van de hoogste Venetiaanse society en ze was zelfs in staat om in totaal acht opera’s te publiceren.

Barbara Strozzi was de natuurlijke dochter van Giulio Strozzi (foto) en Isabelle Garzone, een dienstbode in diens huishouden. Giulio Strozzi, een telg van de invloedrijke Strozzi-familie, bestemde haar voor een muzikale carrière. Hij maakte deel uit van de Accademia degli Incogniti en creëerde de Accademia degli Unisoni om zijn dochter een plaats te bieden om haar werk voor te stellen. Strozzi kreeg onder andere les van Francesco Cavalli en publiceerde tijdens haar leven 8 collecties liederen, dat zijn 125 vocale stukken, meer dan menig beroemd componist. En dit alles zonder de hulp van de kerk of een beschermheer.

Barbara Strozzi werd in 1619, in Venetië geboren en werd geadopteerd door Giulio Strozzi (een beroemde dichter uit die tijd), die hoogstwaarschijnlijk haar echte vader was. Venetië was in die tijd een stad van vrede en rijkdom waar culturele en muzikale innovaties floreerden. In wat ‘academies’ werden genoemd, kwamen intellectuelen samen om te discussiëren, debatteren, innoveren, gedichten voor te dragen, muziek te spelen en ideeën uit te wisselen. Giulio Strozzi, die niet alleen een dichter was maar ook een lid van een machtige Florentijnse familie, was de oprichter en lid van veel van dergelijke “academies”, waarvan de jonge Barbara profiteerde. Een van de meest invloedrijke verenigingen waar Giulio Strozzi deel van uitmaakte was de “Accademia degli Incogniti”, opgericht door Giovanni Francesco Loredano, waar Barbara vanaf haar zestiende optrad. Deze Academie was zeer actief in het promoten van “muziektheater in Venetië”, waarschijnlijk de eerste opera’s ter wereld. Deze Academie had daarenboven ook een eigen theater, het Novissimo Theater.

We kunnen vaststellen dat de jonge Barbara zich ontwikkelde in een omgeving die meer dan bevorderlijk was voor het muziekonderwijs. Ze profiteerde ook van de lessen van Francesco Cavalli vanaf haar eerste leerjaren en vervolgens richtte haar vader in 1637 de “Accademia degli Unisoni” op, waarschijnlijk om de uitvoeringen en werken van zijn dochter te promoten, die goed werden ontvangen. Het feit dat een vrouw deel uitmaakte van een ‘Accademia’ wekte enige belangstelling in de Venetiaanse samenleving en de bijeenkomsten werden zo beroemd dat er heuse satires over werden geschreven.

Hoewel ze niet de eerste vrouwelijke componiste was, was haar biografie toch uitzonderlijk voor een vrouw en componist van haar tijd. In deze 17e-eeuwse samenleving waar vrouwen niet konden werken of muziek konden leren, was Barbara Strozzi niettemin een vrije, intelligente en beschaafde vrouw die meer werken publiceerde dan haar mannelijke tijdgenoten. Nog een opvallend en inspirerend feit: ze leefde van haar muziek en kon daardoor een zelfstandig leven leiden. Moeder van vier kinderen, maar nooit getrouwd geweest, is het dit opmerkelijk personage dat Il Segreto delle Muse aan het publiek wil voorstellen. Ze markeerde haar tijdperk met haar moderniteit, hetzij door haar muziek en door haar levenskeuzes.

Het lijdt geen twijfel dat de omgeving van operacomponisten een impact had op de stijl van Barbara Strozzi’s composities. Hoewel ze vanwege de omstandigheden van die tijd nooit een operaopdracht kreeg, is alle muziek van Barbara Strozzi gevuld met dramatische elementen en de uitdrukking van de poëzie waarop de muziek is geschreven. Naast coloratuur en virtuoze versieringen gebruikte Strozzi de hardste dissonanten en speelde ze met tempo- en metrumwisselingen om de dramatische wendingen van de poëzie tot uitdrukking te brengen. De beheersing van deze hulpmiddelen maakte haar stukken ongelooflijk gevarieerd, bijna als miniatuurversies van de opera’s van haar leraar Cavalli, waarbij korte recitatieven en aria’s op bijna fragmentarische wijze werden samengevoegd tot een groot toneelwerk. Met het doel een publiek buiten de grenzen van de stad Venetië te bereiken, publiceerde Barbara Strozzi haar werken met grote precisie, met talloze aantekeningen en aanwijzingen voor de uitvoering. Zo was en bleef haar muziek een onuitputtelijke bron van de vele mogelijkheden van muzikale expressie destijds in Venetië en geheel Italië.

Bovendien streefde ze ernaar zich niet alleen als uitvoerend artiest, maar ook als componiste te profileren, waarmee ze de strikte regels van die tijd overtrad. In de loop van twintig jaar publiceerde ze meer dan honderdtwintig cantates en andere werken voor solostem, een aantal dat door geen van haar tijdgenoten werd geëvenaard. In haar belangrijkste werken combineert ze de absolute originaliteit van haar formele structuren met een buitengewoon intense en uitbundige poëtica van de ‘affecten’. In deze opzichten is haar vocale compositiestijl alleen vergelijkbaar met die van de grootste Italiaanse componist van de eeuw, Claudio Monteverdi.

Laura Catrani wordt door critici beschouwd als dé referentiestem voor het kamermuziekrepertoire van de twintigste eeuw en de hedendaagse muziek. Ze is flexibel en muzikaal in haar dubbele rol als zangeres en actrice. Op jonge leeftijd begon ze aan een muziekopleiding en studeerde ze cum laude af in zang en kamermuziek aan het Giuseppe Verdi Conservatorium in Milaan.Ze heeft talloze uitvoeringen van moderne en hedendaagse componisten vertolkt, waaronder werken die in wereldpremière gingen, zoals “Il dissoluto assolto” van Azio Corghi (Teatro La Scala in Milaan), “Leggenda” en “Il Suono giallo” van Alessandro Solbiat (Teatro Regio van Turijn en Teatro Comunale van Bologna), “La metamorfosi” van Silvia Colasanti (Maggio Musicale Fiorentino) en “Il gridario” en “Forést” van Matteo Franceschini (Biënnale van Venetië en Teatro Comunale van Bolzano).

Virtuosissima Sirena Barbara Strozzi Laura Catrani Accademia Dell’annunciata Riccardo Doni cd Arcana A589