Schuberts Octet voor strijkers en blazers getuigde van een nieuwe creatieve kracht tijdens een duister hoofdstuk in zijn leven, waarin hij werd gekweld door ziekte. Krachtig en fantasierijk, met vreugde en bezorgdheid, was het werk een eerbetoon aan Beethovens Septet. Voor het befaamd Scharoun Ensemble Berlin vormt dit meesterwerk de kern van hun artistieke identiteit.

Volgens een handgeschreven nota, werd het octet voltooid op 1 maart 1824. Zelf schreef Schubert  in een brief: “Ik wil zo de weg banen naar de grote symfonie”, waarschijnlijk een toespeling op de twee jaar later gecomponeerde, magistrale Grosse C dur Symfonie. In veel opzichten was het octet met zijn zes bewegingen, sterk geïnspireerd door het septet van Beethoven uit 1800, maar Schubert voegde in bijna elk opzicht, kleine extensies toe. Daarnaast baseerde Schubert zich voor het 1ste thema van de eerste beweging, op zijn lied “Der Wanderer”, en voor de charmante variaties van de 4de beweging, koos hij een thema uit zijn komisch Singspiel “Die Freunde von Salamanka” D.326 uit 1815.

Het guitig divertimento karakter, dat Beethovens Septet op. 20 kenmerkte, komt weliswaar ook voor in Schuberts midden bewegingen, maar op andere momenten, en vooral in het Adagio (tweede beweging), horen we de typisch dramatische en bezielde muziek die ook aanwezig was in zijn andere ontroerende kamermuziek uit die periode, het “Rosamunde” Kwartet (nr.13) en “Der Tod und das Mädchen” (nr.14). Aan de bezetting van Beethovens Septet, klarinet, hoorn, fagot, viool, altviool, cello en contrabas, voegde Schubert een tweede viool toe, die de dynamische balans tussen de strijkers, een strijkkwartet, en de drie blazers aanzienlijk verbeterde, en de klank van het strijkersensemble versterkte. Schuberts octet voor klarinet, fagot, hoorn, twee violen, altviool, cello en contrabas, gecomponeerd in de lijn van een 18de-eeuwse serenade of cassatio, werd voor het eerst uitgevoerd tijdens een privé-concert in 1824. De eerste publieke uitvoering vond plaats in 1827 in de Wiener Musikverein.

Het ensemble, opgericht in 1983 door leden van de Berliner Philharmoniker, is vernoemd naar Hans Scharoun (1893-1972) (foto), de architect van de Berliner Philharmonie (1956-1963), wiens Kammermusiksaal hun muzikale thuisbasis is sinds hun allereerste publieke optreden en trouwens tevens de locatie is van deze opname. Gevormd door decennia van diepe vertrouwdheid, onthult het Octet Schuberts complete, emotionele wereld: vreugde en uitbundigheid, tederheid en nostalgie, angst en verzet, alles ontvouwend in wat de violiste Rachel Schmidt, “een glorieus uur muziek” noemt, dat een heel leven weergeeft.

Deze nieuwe opname markeert een belangrijk moment in de geschiedenis van het ensemble. Na het Octet wel bijna 500 keer te hebben uitgevoerd en het eenmaal eerder te hebben opgenomen, keert het Scharoun Ensemble nu terug naar zijn kenmerkend werk om een ​​nieuwe generatie spelers vast te leggen, met oprichter en contrabassist Peter Riegelbauer. De uitvoering combineert interpretatieve volwassenheid met hernieuwde frisheid, waardoor Schuberts buitengewoon kleurenpalet en dramatische diepte volledig tot hun recht komen. Met zijn intieme verbondenheid met plaats, traditie en levende muzikale continuïteit biedt deze opname een definitieve en zeer persoonlijke weergave van een van de meest geliefde werken uit het kamermuziekrepertoire.

Het Scharoun Ensemble, opgericht in 1983 door leden van de Berliner Philharmoniker, is een van de meest vooraanstaande kamermuziekensembles van Duitsland. Met een breed repertoire, variërend van zorgvuldig geselecteerde barokcomposities en klassieke en romantische kamermuziek tot hedendaagse muziek, betovert het Scharoun Ensemble al meer dan veertig jaar publiek in Europa en daarbuiten. Innovatieve programmering, een verfijnde klank en levendige interpretaties zijn de kenmerken van het ensemble. De kern van het Scharoun Ensemble wordt gevormd door de klassieke octetbezetting (klarinet, fagot, hoorn, twee violen, altviool, cello en contrabas). Met uitzondering van Wolfram Brandl en Claudio Bohórquez zijn alle musici lid van de Berliner Philharmoniker.

In veel programma’s wordt het kernensemble aangevuld met gastmusici van de Berliner Philharmoniker. Door de jaren heen heeft het ensemble ook de gelegenheid gehad om samen te werken met gerenommeerde dirigenten. Het Scharoun Ensemble heeft diverse programma’s gerepeteerd en uitgevoerd onder leiding van dirigenten als Claudio Abbado, Sir Simon Rattle, Daniel Barenboim, Daniel Harding en Pierre Boulez. Het ensemble heeft ook regelmatig samengewerkt met zangers als Barbara Hannigan, Christiane Karg, Christian Gerhaer, Simon Keenlyside en Andrew Staples. De artistieke focus van het Scharoun Ensemble ligt op het overbruggen van de kloof tussen traditie en moderniteit. Het ensemble heeft talloze composities uit de 20e en 21e eeuw in première gebracht, terwijl het zich met evenveel passie toelegt op de interpretatie van werken uit voorgaande eeuwen. Tot de hoekstenen van het repertoire behoren Franz Schuberts Octet D 803, waarmee het ensemble in 1983 zijn publieke debuut maakte, en Ludwig van Beethovens Septet Op. 20. Uitwisseling met hedendaagse componisten is sinds de oprichting een bijzondere prioriteit voor het Scharoun Ensemble. György Ligeti, Hans Werner Henze, Pierre Boulez, György Kurtág en Wolfgang Rihm hebben het ensemble begeleid op zijn artistieke reis, evenals componisten van de jongere generatie, waaronder Jörg Widmann, Matthias Pintscher, David Philip Hefti en Mark André.

Naast een drukke internationale concertagenda zijn de musici van het Scharoun Ensemble actief als docenten aan diverse internationale kamermuziekacademies, waaronder het Zermatt Music Festival, dat zij in 2005 hebben opgericht en artistiek vormgeven. Naast concerten van hoog niveau worden daar elke zomer muzikale workshops georganiseerd, waar jonge musici de kans krijgen om samen te werken met leden van het Scharoun Ensemble. 

Schubert Octet D 803 Scharoun Ensemble Berlin cd Pentatone PTC 5187520