Rachmaninoffs vier Pianoconcerti waren en bleven een ijkpunt voor pianisten over de hele wereld. Zijn pianobewerkingen van muziek van andere componisten (en van twee van zijn eigen liederen) kregen daarentegen veel minder aandacht, maar wat ze ons vertellen over zijn persoon en zijn leven is minstens zo interessant.
Reeds Bach was een schitterend arrangeur van zowel zijn eigen werken als dat van andere componisten. Zo transcribeerde hij bijvoorbeeld wel 22 concerti van andere componisten, zijnde zes concerti voor orgel (BWV 592-597) en zestien concerti voor klavecimbel (BWV 972-987). Bach gaf voor zijn transcripties over het algemeen de voorkeur aan werken van Italiaanse tijdgenoten, onder wie Vivaldi, Albinoni, Alessandro en Benedetto Marcello en Bonporti.
De 19de-eeuwse herontdekking van Bachs muziek, aangevoerd door Mendelssohn en vervolgens Schumann, zou later op de meest bekende wijze verder worden ontwikkeld door Ferruccio Busoni (1866-1924) (foto). Hij maakte een groot aantal bewerkingen en transcripties (“Bearbeitungen” en “Übertragungen”), verzorgde edities van werken van andere componisten, en componeerde ook een aantal cadensen voor composities van andere componisten. Bij het overlijden van zijn vader in 1909 componeerde hij een Fantasie naar J. S. Bach (BV 253) en het volgend jaar volgde zijn uitgebreide Fantasie op basis van Bach, de legendarische “Fantasia Contrappuntistica”, één van de machtigste pianowerken, ooit gecomponeerd. In 1894 werd in Berlijn het eerste deel van Busoni’s editie van de muziek van Johann Sebastian Bach (25-volumes Busoni Ausgabe), het eerste boek van “Das wohltemperierte Klavier”, BWV 846-893, voor piano gepubliceerd.
In de loop van de 19de eeuw deed Liszt waarschijnlijk meer dan welke andere componist dan ook voor het genre van de pianotranscriptie. Met hun technische uitdagingen, innovatieve notatie en complexe pianistische en dramatische effecten, hebben zijn transcripties en parafrases, een belangrijke bijdrage geleverd aan de ontwikkeling van pianomuziek. Hij was ook actief in een tijd waarin door enorme ontwikkelingen in de productie en massaproductie van piano’s, het instrument bijna alomtegenwoordig was in elke huiselijke kring, en amateurspelers dol waren op een repertoire waarvan ze thuis konden genieten. Zijn transcripties van bv. Beethovens symfonieën (werken die hij ook zelf uitvoerde), stelden de thuisspeler in staat om door zijn briljante pianotranscripties, vanuit het comfort van het salon, van deze geweldige werken te genieten.
Rachmaninov was een meer dan uitzonderlijke pianist. Hij bracht bv. het genre van de prelude naar het hoogste niveau, dankzij zijn onbeperkt pianistisch vermogen, muzikale vindingrijkheid en formidabele technische eisen. Zijn sublieme arrangementen van werken van o.a. Bach, Mendelssohn, Mussorgsky, Bizet of Kreisler, plaatsten hem naast Liszt en Busoni, meesters van het genre, wier bewerkingen zowel eerbetoon aan de originelen als unieke creaties met een eigen klankesthetiek waren. Rachmaninoff maakte de meeste van zijn bewerkingen tussen 1921 en 1929, een periode waarin hij druk bezig was met het spelen van concerten en opnames maken. Op het concertpodium boden zijn arrangementen hem de gelegenheid zijn fenomenale techniek te demonstreren.
Marek Kozak, die lovende kritieken heeft ontvangen op wedstrijden in o.a. Zürich, Bolzano, Bremen, Praag, heeft een voorliefde voor het verkennen van weinig bekende en vergeten muziek zoals blijkt uit door deze onthullende opname. Zijn meest recente onderscheiding in 2021 was de titel van laureaat in de veeleisende Councours Géza Anda Zürich. In 2015 was Marek halvefinalist van de Fryderyk Chopin International Piano Competition in Warschau. Het jaar daarop behaalde hij de tweede prijs op de Prague Spring International Music Competition en een speciale prijs voor zijn uitvoering van de hedendaagse compositie “The Jongleur” van Adam Skoumal. In 2018 won hij zowel de eerste prijs als de publieksprijs op de European Piano Competition in Bremen.Critici prijzen consequent zijn onberispelijke techniek, gevoel voor verhoudingen en gradatie, brede scala aan expressie, diepe muzikaliteit en trouw aan de muzieknotatie.
Sinds hij afstudeerde bij Ivan Klánský aan de Academie voor Uitvoerende Kunsten in Praag, heeft Marek Kozák indruk gemaakt in de Tsjechische muziekscene. In februari 2020 zorgde zijn eerste optreden met het Praags Radio Symfonie Orkest voor opschudding toen hij het , weinig bekende pianoconcert in re klein van Vítězslava Kaprálová speelde. Hij studeerde aan het Janáček Conservatorium in Ostrava, piano bij Monika Tugendliebová en orgel bij Martina Zelová. Hij volgde talloze masterclasses onder leiding van wereldberoemde virtuozen als Eugen Indjic, Murray Parahia en Garrick Ohlsson. In 2018 bracht hij zijn eerste cd uit met werken van Haydn, Chopin, Franck, Rachmaninoff en Skoumal. Naast concertactiviteiten geeft Marek les aan het Praags conservatorium.
Tracklist:
Bach, J S: Partita for solo violin No. 3 in E major, BWV1006
Bach, J S: Partita No. 3 in E Major: III. Gigue
Schubert: Die schöne Müllerin, Op. 25: Wohin?
Mendelssohn: A Midsummer Night’s Dream, Op. 61: Scherzo
Mussorgsky: Sorochyntski Fair: Hopak
Bizet: L’arlésienne Suite No. 1, Op. 23bis: Minuet
Kreisler: Three Old Viennese Dances: Liebesfreud
Behr: Lachtäubchen, Op. 303: Polka de W. R.
Rachmaninoff: Twelve Romances, Op. 21 / 5: Lilacs
Tchaikovsky: Six Romances, Op. 16: Lullaby
Kreisler: Three Old Viennese Dances: Liebesleid
Rimsky Korsakov: Flight of the Bumble Bee
Rachmaninoff: Six Romances, Op. 38 / 4: Daisies
Liszt: Hungarian Rhapsody, S244 No. 2 in C sharp minor
Sergei Rachmaninoff Transcriptions Marek Kozák cd Supraphon SU43742