Het door de kerk overgeleverd beeld van Jezus is vooral bepaald door de apostel Paulus. Bij hem begon, nl. de geleidelijke vergoddelijking van de “mens” Jezus, die zijn bekroning vond op het Concilie van Nicea in 325. Maar, hoe zag de historische Jezus er werkelijk uit?

Door de eeuwen heen zijn er veel uiteenlopende Jezusvisies geweest. De visie van de oorspronkelijke – joodse – Jezusbeweging aan het begin van de jaartelling is opmerkelijk genoeg misschien wel het best bewaard gebleven in de islam. Die eerste ‘jodenchristenen’ zagen Jezus als mens, als een groot profeet. Pas na die eerste periode manifesteerde zich in de toenmalige Romeinse wereld – die sterk beïnvloed was door de Griekse filosofie en mythologie – de tendens om Jezus groter te maken en te vergoddelijken. Geleidelijk ontstond een waaier aan visies, vaak gekoppeld aan geografische gebieden. De jodenchristenen weken veelal uit naar gebieden aan de noordelijke randen van het Arabisch schiereiland en kregen invloed in wat de bakermat van de islam zou worden. Hun Jezusvisie werd voor Mohammed belangrijk en kreeg neerslag in de Koran. Mohammed verzette zich fel tegen een goddelijke status van Jezus, en keerde zich daarmee tegen de Grieksdenkende ‘conciliechristenen’, die Jezus als ‘zoon van God’ zagen en later ook als God zelf.

Aan de hand van de oudste bronnen reconstrueerde Jos Stollman het vroegste, en waarschijnlijk meer authentieke, beeld van Jezus. Daarbij greep hij onder meer terug op de teruggevonden evangeliën van Thomas en Maria Magdalena. Deze evangeliën hebben onder wetenschappers tot veel discussie geleid. Nu het stof enigszins is neergedaald, blijkt hoe we de ware Jezus zouden kunnen zien: als een scherp denker, een bevlogen spiritueel leidsman en…een aardse filosoof.

“Dit boek”, zo lezen we, “wil een compact overzicht bieden van de ontwikkelingen in de eerste eeuw van onze jaartelling zonder te verzanden in teveel details. Het vertelt het verhaal van de ontstaansgeschiedenis van de evangeliën zoals wij die kennen en enkele die ons vanuit de christelijke kerken onbekend waren, maar in de vorige eeuw aan de vergetelheid ontrukt werden, zoals de evangeliën van Thomas en Maria. Het schetst daarnaast de context van Jezus’ leven: het jodendom van de eerste eeuw, de mysteriegodsdiensten en de hellenistische cultuur.

Ten slotte geef ik een overzicht van het ontstaan van de orthodoxie, het christendom zoals wij dat kennen in rooms-katholieke (Orthodoxie = het rechte denken). Het heet natuurlijk zo omdat de winnaar zijn gelijk claimt. protestantse en oosters-orthodoxe kerken. Hoe versnipperd ze ook lijken, ze gaan (vrijwel) allemaal terug op het concilie van Nicea, waar in het begin van de vierde eeuw de meeste leerstellingen betreffende onze visie op Jezus werden vastgelegd.”

De auteur heeft het o.a. over de mysteriegodsdiensten, het hellenisme  en jet jodendom in de eerste eeuw, de apostel Paulus en het evangelie van Thomas, Maria Magdalena en haar evangelie, Jezus’ dood en verrijzenis, het ontstaan van de orthodoxie en Jezus als filosoof. Jos Stollman studeerde wis-, natuur- en sterrenkunde in Utrecht en maakte daarnaast uitgebreid studie van het vroege christendom en met name het Evangelie van Thomas, waarover hij eerder Zenmeester Jezus publiceerde.

Jos Stollman De historische Jezus, een filosoof die vergoddelijkt werd 157 bladz. Uitgeverij Noordboek ISBN 9789464714463