Het oude Egypte is omgeven door raadsels die nog steeds aanleiding geven tot uiteenlopende theorieën.  In “Egypte ontraadseld” neemt de de egyptoloog Huub Pragt veel van deze theorieën onder de loep en geeft hij een boeiend inzicht in de denkwereld van de oude Egyptenaren.

Om de Egyptische cultuur echt te begrijpen is inzicht nodig in de wereld van goden en tempels maar ook in de dodencultus en het diepe verlangen naar onsterfelijkheid. De dood als centraal thema meandert door alle hoofdstukken. Een dodencultus die prachtige kunst voortbracht, gerealiseerd door duizenden werklieden, schrijvers, steenhouwers. Tot op vandaag vergapen we ons aan al die archeologische vondsten.

De Nijl, de magische rivier die het land vruchtbaar maakte, de beroemdste en de op één na, langste rivier ter wereld, heeft nl. een lange en fascinerende geschiedenis. In het Egypte van de farao’s werd hij aanbeden, Mozes werd er in een rieten mandje te vondeling gelegd, hij was de prijs waarvoor in de Middeleeuwen werd gevochten door Fatamiden, Mammelukken en Ottomanen, hij speelde een rol in de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, en de rivier is nu de inzet van een strijd om het water tussen de landen in Midden-Afrika.

In de 14de eeuw v.Chr., werd een jonge man begraven in de Vallei der Koningen, een farao die ondanks zijn jonge leeftijd, vandaag de dag wereldberoemd is. De jongen had de troon van het Egyptisch Rijk bestegen als Toetanchaton en stierf als Toetanchamon (“Levend evenbeeld van Amon”). Lange tijd werd aangenomen dat Nefertiti de moeder was van Toetanchamon, maar zijn afkomst is nog steeds niet duidelijk. Zeker is dat zijn vader Achnaton was, maar over zijn moeder zijn verschillende speculaties. Amenhotep IV, Achnaton, Echnaton of Akhenaten, farao in de 18e dynastie van het Oude Egypte, is bekend gebleven vanwege de losse Amarna-kunst en de introductie van het monotheïsme in Egypte. Deze farao had bij zijn eerste vrouw alleen dochters (zes in totaal) en na zijn dood volgde eerst Smenchkare (wellicht dezelfde als Anchchperoere) hem op.

Daarna kwam Achnatons zoon Toetanchaton op de troon, die onder invloed van generaal Eje uit Achmim, huwde met zijn halfzus Anchesenpaäton, een dochter van Achnaton en Nefertiti. Toetanchaton zou al snel zijn naam veranderen in Toetanchamon, Achetaten verlaten en de tempels van de traditionele goden weer openstellen. Na Toetanchamons onopgehelderde dood volgde Eje hem op, die trouwde met Anchesenpaäton (de latere Anchesenamon) om zo aanspraak te kunnen maken op de troon. Na de dood van Eje, kwam Horemheb aan de macht en werd elke verwijzing naar de Aton-cultus uitgewist. Aton of Aten was een Egyptische zonnegod, bekend uit de Amarna-periode, waarin Amenhotep IV (later Achnaton) Aton tot oppergod van Egypte verhief.

Maar, is de sfinx van Gizeh bv. wel een overblijfsel van een verdwenen pre-faraonische beschaving en is de positionering van de piramiden van Gizeh wel gebaseerd op sterrenkundige berekeningen? Over het lot van de koningsmummies is ook veel gespeculeerd. Zijn de mummies van Hatsjepsoet en Ramses I geïdentificeerd, kan Nefertiti begraven liggen achter de wanden in het graf van Toetanchamon, en wie was de moeder van Toetanchamon?

Raadselachtige voorstellingen in tempels en graven roepen eveneens vragen op. Beschikten de Egyptenaren over meer technische kennis en vaardigheden dan we tot nu toe dachten? Hoe valt immers het nauwkeurige steenhouwwerk bij de bouw van de piramiden te verklaren? Ook het Oudegyptisch dodengeloof valt vaak moeilijk te begrijpen. Religieuze teksten en mythologische voorstellingen herbergen meerdere ‘betekenislagen’. Zo werd het overlijden van een persoon gelijkgesteld aan het ondergaan van de zonnegod Ra, die vervolgens een bootreis maakt gedurende de nacht. De vaarroute van de zonneboot ging niet onder de aarde door, maar bevond zich tussen de sterren in het lichaam van de hemelgodin Noet…

De Nederlandse egyptoloog en voormalig atleet, Huub Pragt (1961) was als egyptoloog werkzaam bij het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, waar hij ook studeerde. In 1989, kreeg zijn atletiekloopbaan een wending. “Als uitvloeisel van een stage voor mijn studie egyptologie ging ik in maart van dit jaar naar Egypte, om te werken aan de hiërogliefen aan de voet van de piramide van Gizeh, vertelt Pragt.” Eind december 1999, beëindigde hij uiteindelijk zijn atletiekloopbaan en schreef enkele romans die zich afspelen in Egypte. In november 2008 verscheen zijn debuutroman “De verborgen tombe”. Hierin beschreef Pragt een op feiten gebaseerd verhaal, dat zich afspeelt in het oude Egypte.

Huub Pragt Egypte ontraadseld Mysteriën uit de oudheid onder de loep 112 bladz. geïllustreerd uitg. Wbooks/imprint Walburg Pers ISBN 9789462494336