Het verhaal van Brugge reikt tot ver buiten zijn stadsmuren. Vanaf de middeleeuwen ontmoetten diverse werelden elkaar in de stad: Brugge was een hub voor koopmannen die Noord-Europa verbond met verre zeeroutes. Een knooppunt voor bedevaarten en kruistochten naar het Heilig Land. Een hoofs middelpunt voor Europa’s dynastieke kringen. Een levendig centrum van kunst en cultuur. Meesters als Jan van Eyck, Hans Memling en Gerard David hadden er hun atelier. Dit boek verschijnt naar aanleiding van “Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900-1550”, de openingstentoonstelling van BRUSK van 8 mei tot 6 september 2026. 
De moord op Karel de Goede (foto) in maart 1127, in de Sint-Donaaskerk was het gevolg van een conflict met de clan der Erembalden, meer bepaald Bertulf, de proost van Sint-Donaas. Dit illustreerde een confrontatie tussen de oude en de nieuwe elite, tussen de grafelijke macht en het opkomende patriciaat. Onder Willem Clito (foto), de nieuwe graaf, werden de wolaanvoer en de handel met Engeland ernstig belemmerd. Dit leidde tot een opstand die escaleerde tot een burgeroorlog. Willem Clito werd in 1128 opgevolgd door Diederik van de Elzas, een kandidaat van de tegenpartij, Engeland.
Naar aanleiding van de politieke gebeurtenissen van 1127, begon Brugge zich te onderscheiden van het omliggende land. De stad beschikte voor het eerst over een eigen stadskeure en een college van schepenen dat het gewoonterecht in handen had. Door de aanleg van de eerste omwalling tekende Brugge zich af in het omliggende platteland. Deze omwalling volgde grotendeels het tracé van de huidige binnenreien: Speelmansrei, Augustijnenrei, Gouden-Handrei, Sint-Annarei, Groenerei en Dijver. De tweede helft van de 12e en de 13e eeuw werden door economische welvaart gekenmerkt.
Brugge kende als handelscentrum haar grootste bloei tussen 1280 en 1480. In deze periode verbleef er een bont gezelschap van vreemde kooplui met meestal een eigen natiehuis en pakhuizen. Brugge, het meest zuidelijke kantoor van de Duitse Hanze (zie Hanzekantoor van Brugge), werd de belangrijkste en meest zuidelijke handelsvestiging in het buitenland. Het fungeerde daardoor als draaischijf voor de handel tussen Zuid- en Noord-Europa. De Noord-Duitse kooplui verwierven in 1252 een zeer voordelige tolreductie en bezaten zeker in 1458 een huis aan het Krom Genthof, nabij de huidige Woensdagmarkt. De Venetianen waren permanent aanwezig vanaf de eerste decennia van de 14e eeuw.
In 1322 werden de eerste consulaten opgericht. In 1397 huurden ze het huis “Ter Ouder Beurse” (foto) als loge. In 1395 sloot Filips de Stoute een handelsverdrag af met de Genuezen. Hun consulaat werd in 1397 opgericht in de onmiddellijke omgeving van de Venetiaanse Loge op het toenmalige Beursplein. Dit plein vormde het commerciële en financiële hart van de stad, waar eveneens de eerste beurshandel werd ontwikkeld. Ook de Florentijnen, die een belangrijke rol speelden in de banksector, vestigden zich in de jaren 1420 aan dit plein. De Luccezen richtten in 1369 hun consulaat op aan de Naaldenstraat. De Florentijnse Medicibank was in 1465 in het “Hof Bladelin” (foto) gevestigd. Ook de Catalanen waren op het Beursplein vertegenwoordigd. De Castilianen en Basken (Biskajers), die tot 1455 één natie vormden, hadden hun natiehuis en stapelhuizen in de omgeving van het huidige Jan van Eyckplein. De huidige straatnamen Biskajersplein, Spanjaardstraat en Spaanse Loskaai verwijzen naar hun aanwezigheid. De Portugezen hadden vanaf 1493 een natiehuis in de omgeving van de Ridders- en de Sint-Jansstraat. De Engelsen en de Schotten kregen hun belangrijkste privilegie in 1359 en gaven hun naam aan een plein en een straat waar hun consulaat en een weeghuis staan. Brugge had zich ondertussen ook ontpopt tot een internationaal kunstencentrum. Dankzij het Bourgondisch hof kwamen er contacten met reizigers uit alle streken van Europa.
“Aan de hand van bijzondere kunstwerken en objecten uit prestigieuze collecties” schrijft Frankopan, “onderzoekt dit boek hoe Brugge één van dé kruispunten werd van de middeleeuwse vroegmoderne wereld. Peter Frankopan, Jan Dumolyn en andere vooraanstaande experts laten zien hoe de stad werd gevormd door beweging, uitwisseling en verbeelding in een wereld die verbonden was door handel, geloof, macht en kunst. Tussen het midden van de negende eeuw en het midden van de zestiende eeuw werd Brugge een van de bijzonderste plaatsen op aarde. Het was nooit de grootste stad in Europa, de hoofdstad van een rijk of de thuisstad van een keizerlijk hof.” “Toch waren maar weinig steden”, zo vervolgt hij, “zo verweven met de wijde wereld, of zo bedreven in het opnemen, aanpassen en uitdragen van invloeden die van ver buiten haar onmiddellijke horizonten kwamen. Brugge was – en is nog altijd – een parel van een stad, maar haar betekenis en belang zijn dat ze deel uitmaakte van een aantal netwerken: van zeeën en rivieren, van krediet en goederen, van relikwieën en ideeën, en van verbindingen die het verkeer van goederen én van mensen – met het oog op handel, bedevaarten, diplomatie én uit nieuwsgierigheid – mogelijk maakten.”
“Brugge”, zo lezen we nog, “was niet louter een stad met verbindingen waar haar welvaart, karakter en uitstraling van afhingen. Haar geschiedenis was en is ook onlosmakelijk verbonden met de bredere werelden waarin ze was ingebed, van de Noordzee en de Britse Eilanden tot de Middellandse Zee, het Nabije Oosten, Afrika en tegen het einde van de vijftiende eeuw ook het Atlantisch gebied en de beide Amerika’s.”
Dit magistraal boek werd uitgegeven ter gelegenheid van de openingstentoonstelling “Breedbeeld. Verweven werelden van Brugge 900-1550”, in de nieuwe kunsthal BRUSK in Brugge vanaf 8 mei tot 6 september 2026. Niet te missen!
Peter Frankopan (1971), de zoon van een Kroatische prins die Kroatië in de Tweede Wereldoorlog ontvluchtte, is gespecialiseerd in de geschiedenis van het Middellandse Zeegebied, Rusland, het Midden-Oosten, Perzië en Centraal-Azië en in de betrekkingen tussen het christendom en de islam, en in middeleeuwse Griekse literatuur. Frankopan studeerde geschiedenis aan Jesus College (universiteit van Cambridge) en haalde zijn doctoraat aan Corpus Christi College (Universiteit van Oxford). In 1997 werd hij postdoctoraal onderzoeker (junior research fellow en vanaf 2000 senior research fellow) aan Worcester College. Hij is directeur van het Oxford centre for Byzantine Research, lid van de Royal Historical Society, de Royal Society of Arts, het Royal Anthropological Institute en de Royal Asiatic Society, en is tevens gasthoogleraar aan de Universiteit van Leiden. Peter Frankopan is hoogleraar Wereldgeschiedenis aan Oxford University, waar hij ook Senior Research Fellow is aan Worcester College. Hij is de auteur van de bestsellers De eerste kruistocht, De zijderoutes en De nieuwe zijderoutes.
Peter Frankopan Jan Dumolyn (red.) Verweven werelden van Brugge 304 bladz. geïllustreerd NL/FR/EN uitg. Hannibal Books ISBN 9789493416611