Waarom moeten de conclusies over de moord op de Congolese politicus Patrice Lumumba in 1961 fundamenteel worden herzien? Welke banden onderhield de koning kort voor de genocide in Rwanda met president Habyarimana, en welke contacten had hij met andere wereldleiders van zijn tijd, zoals generaal De Gaulle, koningin Beatrix, de sjah van Iran of de keizer van Japan? En, welke relaties onderhield hij echt met het Vaticaan of met paus Johannes Paulus II? Lees in dit boek Nieuwe en verrassende inzichten over het leven en werk van de Belgische koning Boudewijn.

België is een constitutionele monarchie en een parlementaire democratie. Koning Filip is er nu de zevende koning. In 1830 koos de Belgische grondwetgever voor een erfelijke monarchie, maar door de ministeriële verantwoordelijkheid legde hij de koninklijke macht aan banden. De uitvoerende macht berustte bij de regering, die politieke verantwoording verschuldigd was aan het verkozen parlement. Op die manier ontstond een spanningsveld tussen de monarchie, die erfelijk was en bleef, en de regering, die gemandateerd was door de kiezer. De inzet van die tweestrijd was de politieke besluitvorming. De koning was en bleef “slechts” symbolisch het hoofd van de uitvoerende macht. Zijn ministers regeren, zij voeren het politieke beleid.

De grondwet is in België sinds 1830, wat de koninklijke bevoegdheden betreft, ondanks talrijke herzieningen nagenoeg onveranderd gebleven, en toch is de macht van de koning vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw geërodeerd. Diverse politieke factoren hebben daartoe bijgedragen, maar ook de persoonlijkheid van de verschillende vorsten speelt een rol. Zo zou zonder de koppigheid van Leopold III de koningskwestie allicht niet in een diepgaande crisis zijn uitgemond.

Op welke manier wist de Belgische koning Boudewijn invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming van zijn land? En hoe beleefde de koning de weken die voorafgingen aan zijn beslissing om de abortuswet van de regering-Martens niet te bekrachtigen in 1990? En wie was de man achter de koning waarvoor honderdduizenden Belgen in de rij stonden om hem een laatste eer te bewijzen? In dit monumentaal meesterwerk worden die vaststellingen onder de loep genomen. Was Boudewijn echt een groot koning? Hoe moeten we zijn politieke daden tijdens zijn 43 jaar als (koninklijke prins en) koning beoordelen? Hoe moeten we de emoties van het Belgische volk bij zijn overlijden begrijpen? Wie was hij eigenlijk en welke man ging er eigenlijk schuil achter ‘de koning’?

In de eerste hoofdstukken gaat over de jeugd van de koning, van zijn geboorte tot zijn troonsbestijging, de Belgische binnenlandse politiek tot december 1960, tot het huwelijk van Boudewijn en Fabiola (1960 was voor de koning immers een keerpunt, zowel in zijn persoonlijk leven als in zijn beleid), en over de wel heel bijzondere ontmoeting van Boudewijn met doña Fabiola, hun huwelijk en de rol van de vijfde koningin der Belgen in haar nieuw land.

Het vierde hoofdstuk is helemaal gewijd aan een dossier dat de koning zijn hele regeerperiode lang bezighield: Afrika. In dit bijzonder hoofdstuk gaat het over zijn inzet voor de emancipatie van Congo en zijn standpunten tijdens de crisis na de onafhankelijkheid in 1960 en tegenover leiders als Joseph Kasa-Vubu, Patrice Lumumba en Joseph-Désiré Mobutu, en zijn actieve betrokkenheid in de Rwanda-crisis tijdens de laatste jaren van zijn regeerperiode. Patrice Lumumba, Joseph Kasavubu, Moïse Tsjombe, Kinshasa, Katanga, Lubumbashi en Mobutu, zijn voor velen bekende namen uit de geschiedenis van de onafhankelijkheid van Belgisch-Congo. Patrice Lumumba (1925-1961), (eigenl. Isaïe Tasumbu Tawosa), die samen met Joseph Kasavubu, de leider was van het “Mouvement national Congolais” (MNC) en die de eerste democratisch verkozen premier was van het onafhankelijk Congo, wordt daarbij echter vaak gezien als een onverdraagzame extremist. Als u daarentegen zijn speeches, essays en brieven leest en onderzoekt krijgt u misschien wel een heel ander beeld.

In het daarop volgend hoofdstuk leest u over de overgang van België van een unitaire naar een federale staat, die de koning veel zorgen baarde. In 1990, weigerde de koning na lang overleg met zichzelf en vele anderen de abortuswet te ondertekenen, waardoor hij enkele uren in de onmogelijkheid om te regeren werd gesteld. Hoofdstuk zes is het verhaal van zijn twijfels, van politieke onderhandelingen en van de gevolgen van zijn gewichtige beslissing.

Hoofdstuk zeven gaat over zijn visie op het buitenlandbeleid en de eenmaking van Europa en over zijn acties op dat vlak in de jaren 1950-1993. In dit hoofdstuk worden ook de banden van de koning besproken met leiders van andere landen over de hele wereld, zoals die van de Verenigde Staten, Japan, Marokko, Iran, het Vaticaan en India. Het achtste hoofdstuk is gewijd aan het overlijden van de koning en de golf van emoties die dat niet alleen bij het Belgische volk maar ook in het buitenland uitlokt, en het negende en laatste hoofdstuk is uiteindelijk een soort portret van koning Boudewijn.

Die negen hoofdstukken zijn alle gebaseerd op toespraken van de koning, zijn correspondentie met familie en vrienden en met politieke, koninklijke en openbare figuren uit binnen- en buitenland, en op dossiers die door zijn medewerkers werden voorbereid. Daarnaast had de auteur inzage in de persoonlijke schriftjes met vooral aantekeningen die de koning tijdens audiënties maakte, in zijn spirituele dagboeken en  persoonlijke documenten van voormalige premiers, en in buitenlandse archieven van de ministeries van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Polen, Spanje, Nederland en het Groothertogdom Luxemburg, het archief van de Franse presidenten de Gaulle en Pompidou. Uniek!

Vincent Dujardin (1972) is hoogleraar hedendaagse geschiedenis aan de Katholieke Universiteit van Leuven, gespecialiseerd in de geschiedenis van de Belgische monarchie, de Belgische politiek van de 20^ste eeuw en de Europese integratie. Sinds 2008 is hij voorzitter van het Instituut voor Europese Studies aan de Katholieke Universiteit van Leuven. Sinds 2014 wordt hij jaarlijks meerdere malen door de belangrijkste Franstalige media in het land gevraagd om commentaar te geven op gebeurtenissen die verband houden met de Belgische of buitenlandse politieke geschiedenis, de Europese integratie en internationale betrekkingen.

Vincent Dujardin Boudewijn – De biografie 854 bladz. geïllustreerd uitg. Lannoo ISBN 9789059966390