“Zelenka, Missa Paschalis, Händel, Funeral Anthem for Queen Caroline”, door Zeronove en I Pizzicanti o.l.v. Lukas Wanner, op het label Prospero. Meesterlijk!

Deze unieke dubbel-cd brengt twee van de meest indrukwekkende, religieuze meesterwerken uit de 18de eeuw samen, weliswaar gecreëerd in verschillende culturele en confessionele contexten, maar verenigd door hun buitengewone expressieve kracht: Zelenka’s weinig bekende “Missa Paschali” en Händels magistraal “Funeral Anthem for Queen Caroline”. Jan Dismas Zelenka (1679-1745), het grootste, muzikaal genie van de Tsjechische barokmuziek, werd pas de laatste 20 jaar herontdekt en heeft sindsdien een ware revival beleefd. Naast grote vormen zoals de mis en psalmtoonzettingen, componeerde hij in zijn hoedanigheid van hofcomponist in Dresden, ook tal van kleinere religieuze werken.

Zelenka werd geboren in Louňovice pod Blaníkem (Launiowitz), ten Zuidoosten van Praag. In 1710-1711 werd hij contrabassist in de hofkapel van August der Starke. Dit orkest, waaraan Zelenka voor de rest van zijn leven verbonden bleef, groeide uit tot één van de beste orkesten van Europa. Tussen 1716 en 1719 studeerde hij als “Hofscholar” of “Schüler der Hofkapelle”, in Wenen, bij de beroemde Johann Joseph Fux (foto), de hofcomponist van keizer Leopold I en zijn twee opvolgers, de keizers Jozef I en Karel VI. Fux was overigens ook de leraar van Georg Christoph Wagenseil en Gottlieb Muffat, de zoon van Georg Muffat.

Na zijn terugkeer werkte Zelenka als musicus aan het hof van Dresden (foto) onder August der Starke (foto) en zijn zoon Frederick August II, voor wie hij prachtige, religieuze muziek componeerde. In Dresden nam hij vanaf 1719, samen met kapelmeester Johann David Heinichen, de taak op zich om de muziek te componeren voor de nieuw gebouwde hofkerk van August der Starke. Vanaf 1720 groeide Dresden uit tot hét centrum van katholieke kerkmuziek in de Duitstalige landen. Zelenka’s belangrijkste composities uit deze jaren waren zijn 27 “Responsoria pro Hebdomada Sancta” (ZWV 55).

Het “Funeral Anthem for Queen Caroline” werd gecomponeerd en voor het eerst uitgevoerd voor de begrafenis van Caroline van Ansbach in Westminster Abbey in december 1737. Handel bewerkte het anthem enigszins en gebruikte het voor het openingsgedeelte van zijn oratorium “Israel in Egypt” in 1739. Het thema van de eerste strofe werd trouwens door Mozart overgenomen als thema voor het Requiem aeternam-deel van zijn Requiem…

Koningin Caroline, de echtgenote van George II (foto), was meer dan dertig jaar lang een vriendin en beschermvrouwe van Händel geweest toen ze in 1737 overleed. Caroline was zelf een begenadigd amateurmuzikante en had een levendige interesse in artistieke en intellectuele zaken. Haar dood werd dan ook breed betreurd en Händel kreeg de opdracht de muziek te componeren voor haar begrafenis, waarbij hij gebruik maakte van een tekst die hem door Edward Willes was aangeleverd, ontleend aan de Klaagliederen en Job.

De vocale solisten zijn Caroline Franke, Martina Ganchuk, Jeanne-Marie Lelièvre, Jaia Niborski (sopraan), Camille Bordet, Pedro Alvarez McNab, Simona Buchwalder, Sophie Carvalho, Sabine Hebeisen, Tamara Zehnder (alt), Pascal Marti, Luca Gotti, Mathias Müller, Andreas Stettler (tenor), Benjamin Widmer, Tobias Schmid, Damiano Capelli, Conrad Hofer, Vincent Girardin en Christian Spielmann (bass).

I Pizzicanti is een ensemble van nieuwe generaties met interpretaties van oude muziek en werd in 2009 opgericht door Nadja en Chani Lesaulnier, Rafael Becerra en Jonathan Pesek. I Pizzicanti is opgeleid volgens de principes van historisch verfijnde interpretatiepraktijk en is afgestudeerd aan de Schola Cantorum Basiliensis. Daar werd de voorbereiding op de ontwikkeling van repertoire uit de 17e tot en met de 19e eeuw vanaf de basis voorbereid. De sterke structuur van I Pizzicanti is een esthetisch principe dat een intense speelstijl, creativiteit en spontaneïteit biedt, in combinatie met het grootste respect voor de meesterwerken uit het verleden. I Pizzicanti streeft ernaar barokke uitvoeringspraktijken nieuw leven in te blazen, zoals het bespelen van meerdere instrumenten of transcriptie.

Het in Bazel gevestigd professioneel vocaal ensemble Zeronove werd opgericht in 2009 en bestaat uit solisten. Het ensemble streeft ernaar om vaak minder bekende vocale muziek van hoge muzikale kwaliteit uit te voeren, voornamelijk in kamermuziekverband. Zeronove biedt haar overwegend jonge zangers ook een platform om solo-ervaring op te doen en zo hun artistieke ontwikkeling te ondersteunen. Afhankelijk van de eisen van de uit te voeren werken, wordt het ensemble aangevuld met zeer gevorderde zangstudenten. Stilistisch gezien kenmerken de programma’s zich door grote diversiteit, met een primaire focus, rekening houdend met de uitvoeringspraktijk, op geestelijke vocale muziek uit de renaissance, barok en klassieke periode.

Lukas Wanner is de oprichter en artistiek leider van het professioneel, vocaal ensemble Zeronove. Geboren en getogen in Basel, heeft hij zich al sinds zijn vroege jeugd verdiept in diverse vormen van muzikale expressie. In 2005 behaalde hij een certificaat koordirectie aan de Hogeschool voor de Kunsten Zürich en sindsdien heeft hij zich gestaag bijgeschoold in koor- en orkestdirectie (onder andere bij Volker Hempfling, Beat Schaefer, Josef Zaugg, Ralph Weikert, Frieder Bernius, Liutauras Balciunas, Lior Shambadal en Martin Sieghart). In juli 2010 voltooide hij zijn studie kerkmuziek aan de Hogeschool Luzern.

Zelenka Missa Paschalis Händel Funeral Anthem for Queen Caroline Zeronove I Pizzicanti Lukas Wanner 2 cd Prospero PROSP0132