


De hoorn is sinds zijn eerste gebruik, eeuwen geleden toen de mens als signaal of als ritueel op dierhoorns blies, aanzienlijk ontwikkeld. De vele technische verbeteringen hebben in de barok tot het gebruik van de hoorn geleid als een veelzijdig solo instrument met een feestelijk en jubelend karakter en een typisch, fluwelen, zachte klank.

De hoorns van vandaag lijken nog weinig op de hoorns uit het verleden. Zelfs voor ze voor het eerst in de klassieke of kunstmuziek werd gebruikt, trof men de hoorn vaak aan bij religieuze ceremonies als een efficiënte manier om mensen tot gebed te roepen. De hoorn speelde daarnaast natuurlijk, letterlijk en figuurlijk, een vitale rol tijdens de jacht. Sindsdien heeft het instrument enorme transformaties ondergaan. Het belangrijkste was de toevoeging van kleppen, waardoor spelers toegang kregen tot alle tonen in plaats van alleen maar tot de natuurtonen.
Het eerste gebruik van de hoorn in de kunstmuziek was zo rond het eind van de 16de eeuw, wanneer Cavalli in zijn opera “Le Nozze di Teti e di Peleo”, een “chiamata alla caccia” (“oproep tot de jacht”) voorschreef. De hoorn verscheen weliswaar pas jaren later als een solo concerto instrument. Eén van de eerste voorbeelden was een anonieme “Sonata da caccia”, opgenomen in deze release, voor een hoorn die jachtachtige motieven speelt in een concertante relatie tot de strijkers en de continuo.
De barok zag een bloei van componisten die hoornconcerti toevoegden aan hun repertoire, vaak samen met andere instrumenten. Telemann componeerde bv. een aantal concerti en ouvertures voor en met hoorn. Zijn beroemde, Italiaanse tijdgenoot Vivaldi componeerde twee concerti voor twee hoorns.
De Parforcehoorn is afkomstig van de trompe de chasse, het instrument voor de jacht in Frankrijk. Via Franz Anton van Sporck kwam de trompe de chasse in het Duits taalgebied. In Bohemen en Wenen bouwden bijvoorbeeld de gebroeders Leichamschneider verder aan de hoorn, en kwam er bijvoorbeeld een stempijp bij. Door een iets andere bouw, een bredere buis en een langere kelk kreeg de hoorn een ‘ronder’ en ‘warmer’ geluid. Langs deze weg ontstond de Duitse traditie van het hoorn blazen. Weliswaar een hoorn, maar met een volstrekt andere klank dan de Franse trompe de chasse. De Oostenrijkse keizer Karl VI die bij van Sporck de hoorn leerde kennen, organiseerde zijn eigen ‘Hofjagdmuziek’ in het Lainzer Jacht- en Wildpark. Bij gelegenheid van het 25 jarige huwelijk van keizer Franz Jozef en zijn ‘Síssi’ componeerde Joseph Schantl een aantal fanfares, die op de optochtroute door 200.000 mensen werden gehoord en gewaardeerd. Als gevolg daarvan ontstond de ‘K.u.K. Hofjagdmusik im Tiergarten nächst Lainz’, die later de ‘Lainzer jagdmusik’ ging heten en overging in de ‘Wiener Waldhornverein’.


Oorspronkelijk ontwikkeld als signaalinstrument voor de bereden hofjacht, genoot de parforcehoorn grote populariteit, vooral in Frankrijk, Oostenrijk en Bohemen. Polyfone fanfares, fantasierijk in hun weergave van aristocratische jagers, ontwikkelden zich tot kleine concertstukken, waaraan zelfs Rossini een bijdrage leverde met zijn “Rendezvous de Chasse”.


Al jaren herdenken de hoornisten van Detmold op 3 november, de patroonheilige van de jagers, Sint Hubertus, met een live-uitvoering van de “Grande Messe de Saint Hubert”. Michael Höltzel heeft La Grand Messe de Saint Hubert van Jules Cantin (1874-2017) bewerkt voor 13 hoorns. Soms klinkt het als een plechtig gebed, soms klinkt er een verre echo uit het bos of wordt een klokkenspel nagebootst. Het wonderlijke en verbazingwekkende van deze cd is hoe natuurlijk en perfect de geluidstechnici de klank van dertien jachthoorns in werken van o.a. Michael Höltzel (geboren 1936), Leopold Kozeluch (1747-1818), Gioacchino Rossini (1792-1868), Jules Cantin (1874-1956) of Ondrej Anton (1754-1831), in een kerk hebben vastgelegd. De hoornisten uit Detmold, zijn een groep getalenteerde hoornblazers, voornamelijk studenten en alumni van de Hochschule für Musik Detmold in Duitsland, bekend om hun interpretaties van hoornmuziek en onder leiding van Michael Höltzel, spelen met absolute, ritmische precisie, perfect samen.


Hubertusmesse Bohemian, French and Austrian Hunting Music for Parforce Horns Detmolder Hornisten cd MDG1022376