De Moldavische violiste Alexandra Tirsu presenteert haar debuutalbum met Concerti van Dmitri Sjostakovitsj en Paul Hindemith. Sjostakovitsj’ muziek resoneert al sinds haar jeugd met haar mee en de sfeer weerspiegelt de oorlogsverhalen waarmee ze opgroeide.
Het meesterlijk Vioolconcert nr. 1 van Sjostakovitsj ontvouwt zich als een psychologische reis, van een duistere opening naar een fel scherzo, een emotioneel geladen passacaglia en een uiterst ironische en sarcastische finale. Hindemiths zelden uitgevoerd Vioolconcert, in 1940 in première gespeeld door de Nederlandse violist, Ferdinand Helmann (1880-1954) (foto) (concertmeester van het Concertgebouworkest) o.l.v. Willem Mengelberg, is daarentegen helder, gestructureerd, ingetogen en expressief. Opgenomen met het Royal Philharmonic Orchestra onder leiding van Vasili Petrenko, legt dit album een moment van diepte, identiteit en emotionele verbondenheid vast in twee krachtige werken uit de 20ste eeuw.
Wist u trouwens dat Hindemith in de jaren ’30, verschillende keren Caïro en ook Ankara bezocht? Hij accepteerde nl. een uitnodiging van de Turkse regering om toezicht te houden op de oprichting van een staatsconservatorium in Ankara in 1935, nadat Goebbels hem onder druk had gezet om verlof voor onbepaalde tijd aan te vragen bij de Berlijnse Academie. In Turkije was hij de leidende figuur bij de creatie van een nieuwe muziekpedagogiek als onderdeel van het hervormingsbeleid van de toenmalige president Mustafa Kemal Atatürk, en Hindemith leidde de reorganisatie van het Turks muziekonderwijs. Jonge Turkse musici beschouwden Hindemith dan ook als een “echte meester”. Bij zijn vertrek uit Turkije werd Hindemith opgevolgd door Eduard Zuckmayer (1890-1972) (foto), de broer van de bekende, Duitse schrijver, Carl Zuckmayer (1896-1977).
In Ankara was nl. een gemeenschap ontstaan van verbannen Duitse wetenschappers en kunstenaars. Zuckmayer werd daar, op aanbeveling van Paul Hindemith, leraar op een opleiding voor muziekleraren, Musiki Muallim Mektebi, en aan het conservartorium Devlet. Hij werd dirigent van het schoolorkest en het madrigaalkoor en plaatsvervanger van Hindemith. Eduard Zuckmayer heeft zich, als muziekleraar en als musicus, decennialang bezig gehouden met de synthese van Turkse en westerse muziek. Hij vertaalde veel Duitse kinderliedjes en schoolliedjes in het Turks, zette traditionele Turkse volksmuziek om in meerstemmige koorzang, en vertaalde de tekst van het Turks volkslied İstiklâl Marşı in het Duits.
Dmitri Sjostakovitsj voltooide zijn Concerto nr. 1 voor viool en orkest in la klein op. 77 in maart 1948. Het werk is geschreven met de meesterviolist David Oistrakh (tevens vriend van de componist) in gedachten. Sjostakovitsj schreef het werk grotendeels in 1947 en 1948. Hij werkte nog aan het stuk tijdens de Zjdanov doctrine en de volgende periode waarin zijn werken publiekelijk werden afgekeurd door de Sovjetautoriteiten, waardoor het werk aanvankelijk niet kon worden uitgevoerd. In de periode tussen het schrijven van de aanvankelijke versie tot de eerste uitvoering op 29 oktober 1955, reviseerde Sjostakovitsj het werk tezamen met zijn vriend David Oistrakh, vandaar dat het uiteindelijke opus 99 meekreeg. De première werd uitgevoerd door het Leningrad Philharmonisch Orkest gedirigeerd door Jevgeni Mravinski met als solist natuurlijk Oistrakh. Het vioolconcert werd goed ontvangen, waar Oistrakh het vioolconcert prees voor de “diepte van de artistieke inhoud” en de vioolsolo omschreef als een “pittige Shakespeariaanse rol”. Tijdens de revisie kreeg het vioolconcert invloeden mee van wat uiteindelijk de tiende symfonie van Sjostakovitsj zou worden.
Alexandra Tirsu (1992) is een violiste die internationaal erkenning krijgt voor haar expressieve artistieke vaardigheden en bekroonde uitvoeringen. De jonge Moldavische violiste Alexandra Tirsu, winnaar van de derde prijs en de publieksprijs op het prestigieuze ARD-concours van 2021, voltooide haar bacheloropleiding bij Pavel Vernikov in Wenen en Janine Jansen in Sion. Ze wint snel erkenning als een van de belangrijkste violisten van haar generatie. Haar optredens werden bekroond tijdens de Seoul International Music Competition in 2018 en de Osaka International Competition in 2014. Ze kregen lovende kritieken in publicaties als The Strad, Classical Music Magazine en Süddeutsche Zeitung, naast vele andere.
Het seizoen 2023/24 bracht haar naar Seoul, Korea, waar ze haar debuut maakte bij het gevierde Korean Chamber Orchestra, de Residence Hall en haar debuut in de Isar Philharmonie (München) met het Bayerischer Jugendorchester, dat het Britten Violin Concerto speelde, en in het Roemeens Atheneum (Boekarest). Ook heeft ze opgetreden in andere zalen in de afgelopen seizoenen, waaronder het Wiener Konzerthaus, de Berliner Philharmonie, de Herkules Saal en het Prinzregententheater in München, de Elbphilharmonie en Laeiszhalle in Hamburg, het Seoul Arts Center, het Shanghai Oriental Arts Center en de Beijing Concert Hall. Alexandra bespeelt de “Reifenberg” Stradivari uit 1717, uitgeleend door The Stradivari Society. Sinds 2021 is ze Thomastik-Infeld-kunstenaar.
Vasily Petrenko is muziekdirecteur van het Royal Philharmonic Orchestra, een functie die hij in 2021 aanvaardde en die hij na zijn veelgeprezen vijftienjarige aanstelling als chef-dirigent van 2006 tot 2021 tot conductor laureate van het Royal Liverpool Philharmonic Orchestra benoemde. Hij is assistent-dirigent van het Orquesta Sinfónica de Castilla y León en was tevens chef-dirigent van het Jeugdorkest van de Europese Unie (2015-2024), chef-dirigent van het Filharmonisch Orkest van Oslo (2013-2020) en chef-dirigent van het Nationaal Jeugdorkest van Groot-Brittannië (2009-2013). Hij trad in 2022 af als artistiek directeur van het Russisch Academisch Symfonieorkest ‘Evgeny Svetlanov’, nadat hij vanaf 2016 vaste gastdirigent en vanaf 2020 artistiek directeur was geweest.
Petrenko werd geboren in 1976 en volgde zijn opleiding aan de Capella Boys Music School in Sint-Petersburg, de oudste muziekschool van Rusland, en aan het Conservatorium van Sint-Petersburg. Daar volgde hij masterclasses bij grootheden als Ilja Moesin, Mariss Jansons en Joeri Temirkanov. Hij begon zijn carrière als vaste dirigent (1994-1997) van het Michailovski Theater in Sint-Petersburg. In september 2017 werd Vasily Petrenko geëerd met de prijs voor Kunstenaar van het Jaar tijdens de prestigieuze jaarlijkse Gramophone Awards, tien jaar na de prijs voor Jonge Kunstenaar van het Jaar die hij in oktober 2007 in ontvangst mocht nemen. In 2010 won hij de prijs voor Mannelijke Kunstenaar van het Jaar bij de Classical BRIT Awards en is hij pas de tweede persoon die een eredoctoraat heeft ontvangen van zowel de University of Liverpool als de Liverpool Hope University (in 2009) en een erelidmaatschap van de Liverpool John Moores University (in 2012), prijzen die de immense impact erkennen die hij heeft gehad op het Royal Liverpool Philharmonic Orchestra en de culturele scene van de stad. In 2024 lanceerde Vasily ook een nieuwe academie voor jonge dirigenten, gezamenlijk georganiseerd door de Primavera Foundation Armenia en het Armenian National Philharmonic Orchestra.
Shostakovich Violin Concerto No. 1 Hindemith Violin Concerto Alexandra Tirsu Royal Philharmonic Orchestra Vasily Petrenko cd Fuga Libera Fug 859