“Il Vento non Scritto” door Zofia Neugebauer & Folkwang Kammerorchester Essen o.l.v. Johannes Klumpp op het label Berlin Classics. Heerlijk!

In 1777, ontmoette Mozart de vermogende Ferdinand Dejean, een amateurfluitist en gepensioneerd chirurg van de Verenigde Oostindische Compagnie. Dejean gaf de jonge componist een handvol werken in opdracht, die ze ‘eenvoudige, korte concertino’s’ noemde, maar die in feite van de solist een grote virtuositeit en een gevoel voor tonale nuances vereisten. Zofia Neugebauer brengt met “Il Vento Non Scritto” haar debuutalbum uit bij Berlin Classics, waarop ze Mozarts fluitconcerti en twee cadenza’s presenteert, die ze zelf heeft gecomponeerd. Voor deze bijzondere opname wordt ze schitterend begeleid door het befaamd Folkwang Chamber Orchestra Essen, onder leiding van Johannes Klumpp. De traverso was in de 18de eeuw samen met de cello, een geliefd en populair instrument. De violisten Carl Joseph Toeschi en Christian Cannabich, concertmeesters van het befaamd Orkest van Mannheim, en Johann Christian Bach componeerden fluitkwartetten, gevolgd door componisten als o.a. François Devienne, Ignaz Pleyel, Franz Danzi en Ferdinand Ries. Mozart componeerde zijn fluitkwartetten (voor fluit, viool, altviool en cello) in de concertante, galante, “Empfindsame” stijl van de Mannheimse School. Mozart hield naar eigen zeggen niet echt van het instrument. Hij hield nl. niet van de (toen nog) houten traverso, omdat die volgens hem meer lucht dank klank produceerde.

Het oeuvre van Mozart kent een fluitconcerto en fluitkwartetten. Toen Mozart in Mannheim verbleef, kreeg hij de opdracht van een  Nederlandse arts Ferdinand Dejean (foto), om drie fluitconcerti te componeren. In 1777 en 1778, bezocht  Dejean  nl. Mannheim, vermoedelijk om zijn vriend Johann Martin Römer te bezoeken. In Mannheim ontmoette Dejean Mozart. De prachtige composities die wij aan deze opdracht te danken hebben zijn Mozarts fluitkwartetten KV 285, KV 285a, KV258b, de twee fluitconcerti KV313, KV314 en het Andante voor fluit en orkest KV 315.

Dejean beloofde in december 1777, aan Mozart 200 gulden voor drie korte, gemakkelijke fluitconcerti en enkele fluitkwartetten. Mozart leverde onder grote tijdsdruk drie kwartetten af, maar slechts twee concerti en ontving daarom maar 96 gulden. Een derde fluitconcerto is er nooit gekomen en dus kreeg Mozart maar een deel van het afgesproken honorarium. Uit tijdnood bewerkte Mozart zelfs zijn Hoboconcerto tot een Fluitconcerto. Mozart had nl. in april 1777 een hoboconcerto in C, KV 314 gecomponeerd voor Giuseppe Ferlendis, componist en de hoboïst van het orkest van de aartsbisschop van Salzburg. Het hoboconcerto werd in 1920 in Salzburg ontdekt. Uit o.m. onderzoek van Mozarts correspondentie bleek er een verband met Mozarts 2de fluitconcerto in D dat van het hoboconcerto werd afgeleid.

Dejean vestigde zich in 1790 definitief in Wenen en had er o.m. contact met twee collega’s, Franz Closett en Mathias von Sallaban. Zij waren de artsen van Mozart en waren aanwezig op de vreselijkste gebeurtenis in de geschiedenis van de Westerse muziek.  Ze waren er nl. bij toen Wolfgang Amadeus Mozart, na een vreselijke doodstrijd, om vijf minuten voor één uur, op 5 december 1791 overleed.

Zofia Neugebauer, een fluitiste van Poolse afkomst, volgde haar opleiding aan de Karol Szymanowski Muziekschool in Wrocław en studeerde aan de Muziekacademie in Basel, een studie die werd onderbroken toen ze lid was van de Karajan Academie van de Berliner Philharmoniker (2017-2019). Ze speelde als eerste fluitiste bij het Symfonieorkest van Luzern en het Symfonieorkest van Basel en treedt regelmatig op als soliste met orkesten zoals het Orkest Gürzenich, de Camerata Zürich en het Orkest van het Verbier Festival.

Johannes Klumpp (1980) studeerde bij Manfred Schreier en Thomas Ungar, directie bij Nicolas Pasquet en Gunter Kahlert aan de Hochschule für Musik Franz Liszt in Weimar. Hij studeerde ook altviool bij Frank Strauch. In 2009, werd Klumpp chef-dirigent van het Musiktheater im Revier in Gelsenkirchen. Sinds 2013 is hij chef-dirigent van het Folkwang Kammerorchester Essen en was gastdirigent van o.a. de Düsseldorfer Symphoniker, het Tiroler Landesorchester Innsbruck, het WDR Rundfunkorchester Köln, het Russisch Filharmonisch Orkest, de Dresdner Philharmonie, het Landesjugendorchester Berlin, de Nürnberger Symphoniker en de Nordwestdeutsche Philharmonie. Klumpp is sinds 2007 dirigent van de SommerMusikAkademie Schloss Hundisburg en in 2013 werd hij samen met de pianist Rolf-Dieter Arens, ook artistiek directeur van het artistieke festival in Saksen-Anhalt.

In 2006 ontving Johannes Klumpp in Weimar, de “Franz-Liszt-prijs” en door zijn deelname aan de finaleronde van de internationale dirigeerwedstrijd in Besançon, kwam hij voor het eerst internationaal in de schijnwerpers. In 2008 won hij de eerste prijs en de speciale prijs voor begeleid dirigeren op het Duits universiteitsconcours (Hochschulwettbewerb) “in memoriam Herbert von Karajan”. In 2010 ontving hij de Herrmann-Hildebrandt-beurs en in 2011 won hij de speciale prijs op het Duitse dirigeerconcours. In de jaren 2005-2011 werd Johannes Klumpp bekroond met het hoogste ondersteuningsniveau van het Dirigentenforum van de Duitse Muziekraad (Deutscher Musikrat). In samenwerking met het label Ars-Produktion, publiceerde hij cd’s en SA-cd’s met werken van Mozart, Hummel, Carl Maria von Weber en Ignaz Pleyel. “Northern Lights”, die in 2014 werd gepubliceerd, bevatte werk van Scandinavische componisten.

Il Vento non Scritto Zofia Neugebauer & Folkwang Kammerorchester Essen & Johannes Klumpp cd Berlin Classics 0304479BC