Oorspronkelijke “Bach, Telemann Albinoni Concerti”, door het Ensemble Masques, Olivier Fortin, Sophie Gent en Kathleen Kajioka, op het label Alpha. | Stretto – Magazine voor kunst, geschiedenis, filosofie, literatuur en muziek.

De Vioolconcerti van Johann Sebastian Bach (o.a. BWV 1041-1043) omvatten een reeks composities en adaptaties voor één of meer violen, strijkorkest en basso continuo. Met name de concerti BWV 1041, 1042 en 1043 worden als authentieke Vioolconcerti van Bach beschouwd. Ontdek ze hier, samen met een Concerto voor altviool van Telemann, afgewisseld met 2 van de 6 “Sinfonie & 6 Concerti a cinque” uit 1700, van Tomaso Albinoni.

undefined

Bach componeerde zijn drie concerti BWV 1041, 1042 en 1043, in de jaren rond 1720, in het slot Köthen, waar hij van 1717 tot 1723, kapelmeester was in dienst van Leopold von Anhalt-Köthen. Hoewel het hof calvinistisch was, spendeerde Leopold het meeste geld aan zijn grootste hobby, muziek. Hij stelde een muziekensemble samen met virtuozen uit Berlijn en zelf speelde hij viool, viola da gamba en klavier. Leopold en Bach waren vrienden en Bach voorzag het orkest regelmatig van nieuw materiaal. Mede daardoor had hij aan het hof van Leopold een vruchtbare periode om muziek te componeren.

Bach herzag zijn drie concerti BWV 1041, 1042 en 1043, in de periode 1730-1738 toen hij in Leipzig woonde en werkte. Alle concerti hebben drie bewegingen in de volgorde snel – langzaam – snel, zijn opgezet naar de voorbeelden van Italiaanse componisten als Arcangelo Corelli, Antonio Vivaldi, Giuseppe Torelli en Tomaso Albinoni, en kenmerken zich door de ritornello-structuur in de openingsdelen. Hoogstwaarschijnlijk componeerde Bach nog meer Vioolconcerti, waarvan een aantal bewaard is gebleven in de omgewerkte vorm voor klavecimbel.

Het hier opgenomen Concerto BWV 1041 werd waarschijnlijk gecomponeerd tussen 1717 en 1723. Vermoedelijk heeft hij een vernieuwde versie gemaakt in Leipzig in 1730. Van de manuscripten resten slechts door Bach gekopieerde orkestpartijen. De partituur is verloren gegaan. Bach schreef rond 1738 in Leipzig ook een arrangement van dit concerto voor klavecimbel in sol klein, gepubliceerd als BWV 1058. Het eveneens hier opgenomen Concerto BWV 1042, in E, werd waarschijnlijk gecomponeerd in de periode rond 1718, in Köthen. Er bestaan twee manuscripten, die beide niet van de hand van Bach zijn. Bach hergebruikte dit werk omstreeks 1738 in Leipzig als model voor het klavecimbelconcerto in D (BWV 1054). Van BWV 1054 bestaan wel manuscripten.

Telemann componeerde concerti voor de meest verscheidene solo instrumenten, telkens met strijkers en basso continuo. Hij componeerde concerti voor twee violen, voor viool en voor altviool, viool en twee hobo’s, twee altviolen, twee traverso’s en fagot, twee blokfluiten, voor twee hobo’s, voor twee violen en orkest, voor altblokfluit, viola da gamba en orkest, of voor twee hobo’s en viool. Zo doende droeg Telemann bij tot de emancipatie van bepaalde instrumenten. Zo componeerde hij bv. het eerste soloconcerto voor altviool en gebruikte hij dit instrument voor het eerst in kamermuziek. Wat voor die tijd ongebruikelijk was, was een compositie (Concert à neuf parties) met twee contrabassen, en hij componeerde ook, weliswaar zonder het zo te noemen, het eerste strijkkwartet. Gelijktijdig met en onafhankelijk van Johann Sebastian Bach, ontwikkelde Telemann een soort sonate waarin het klavecimbel niet meer louter als continuo, maar als solo-instrument verscheen.

De Australische violiste Sophie Gent studeerde in 2005 af aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag bij Ryo Terakado. In 2002 behaalde ze de eerste prijs van zowel het Van Wassenaer Concours als het Italiaanse Premio Bonporti Concours en in 2007 won ze een Diapason d’Or voor opnames van triosonates van Jean-Marie Leclair. Ze treedt, vaak in de rol van concertmeester, op met muziekensembles als het Ricercar Consort, Arcangelo, Il Gardellino, Capriccio Stravagante, Les Muffatti, Ensemble Masques en het orkest van Collegium Vocale Gent.

Sinds het afronden van haar altvioolstudie aan de Eastman School of Music speelde Kathleen Kajioka in concertreeksen en op festivals in heel Canada, van het Halifax Jazz Festival tot het Victoria Summer Chamber Music Festival, en internationaal in de VS en Europa. Kathleen is regelmatig te horen geweest op CBC Radio, zowel als soliste als kamermusicus. Als barokvioliste en altvioliste treedt ze regelmatig op met Tafelmusik, Scaramella en het Toronto Masque Theatre. Ze treedt ook op met het Texas Early Music Project en met de in Montreal gevestigde ensembles Masques en Arion Baroque. Ze geeft les in oude muziek aan de Glenn Gould School van het Royal Conservatory of Music en zet al haar muzikale ervaringen in als presentatrice bij The New Classical 96.3FM in Toronto, waar ze wekelijks de programma’s ‘In the Still of the Night’ en ‘Dinner Classics’ presenteert.

De Canadese organist en klavecinist, Olivier Fortin (1973), behaalde in 1995 zijn diploma’s aan het Conservatoire de musique de Québec bij Anatole Gagnon. Hij studeerde ook onder de leiding van Dom André Laberge en behaalde een Master in interpretatie aan de Universiteit van Montreal onder de leiding van Réjean Poirier. Hij ging verder studeren in Parijs bij Pierre Hantaï en aan het Sweelinck Conservatorium van Amsterdam bij Bob van Asperen. Hij werd in 1997 laureaat in het Bachconcours Montreal en samen met Karoline Leblanc, behaalde hij de Tweede prijs op de orgelwedstrijd voor duo’s, in het kader van het Festival Musica Antiqua in Brugge. Fortin concerteerde als solist of als begeleider tijdens talrijke tournees in Europa, de Verenigde Staten en Canada. Hij is ook de stichter en directeur van het ensemble Masques. Hij doceerde klavecimbel en kamermuziek aan het Conservatorium van Quebec (2004-2008) en aan het Tafelmusik Summer Institute in Toronto en heeft, als solist of met ensembles, een twintigtal opnamen gemaakt voor labels als Analekta, Atma, Paradizo, Alpha en Teldec.