Carl Philipp Emanuel Bach, een zoon van de beroemde Johann Sebastian, was een beroemde pianovirtuoos uit de 18e eeuw. Als productief componist en theoreticus voor klavierinstrumenten gaf hij vorm aan de esthetiek van Empfindsamkeit, een stijl waarin emoties worden overgebracht door middel van subtiele contrasten en harmonische verrassingen. Van zijn Berlijnse sonates tot zijn extravagante fantasieën, gepubliceerd voor zowel kenners als amateurs, bleven en blijven een hoogtepunt van muzikale expressie. Op deze cd onthult Arnaud de Pasquale, samen met Anne Thivierge, al hun diepte en expressiviteit door de virtuositeit van zijn spel.

De Bachs, de Erfurter Linie en de Arnstädter Linie, waren een muzikaal heel getalenteerde familie. In Thüringen werd de naam Bach zelfs synoniem voor musicus. Bach en zijn twee oudste zoons, de componisten Carl Philipp Emanuel en Wilhelm Friedemann, uit zijn eerste huwelijk met Maria Barbara, waren uitstekende violisten. De schoonzoon Johann Christoph Altnickol (1720-1759) uit het markgraafschap Opper-Lausitz, die gehuwd was met Elisabeth Juliane Friederica, een dochter uit Bachs tweede huwelijk, speelde cello en contrabas, Anna Magdalena en haar oudste stiefdochter Catharina Dorothea, zongen, en de jonge kinderen uit Bachs tweede huwelijk, o.a. Johann Christoph Friedrich (de “Bückeburger Bach”) en Johann Christian, (de “Milanese” of “Londense” Bach), speelden als kind reeds makkelijke stukken van hun vader.

Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788)  was de tweede zoon van Johann Sebastian Bach en Maria Barbara Bach. Zijn naam wordt gemakshalve vaak afgekort tot ‘C.P.E.’, hoewel C. Ph. E. zijn correcte voorletters waren. Deze Bach wordt de “Hamburgse” of “Berlijnse Bach” genoemd. Hij studeerde rechten in Leipzig en Frankfurt aan de Oder, maar werd in 1740 hofmusicus (klavecinist) van Frederik de Grote in Potsdam. De koning zelf was een bekwaam fluitist en componist.

Carl Philipp Emanuel Bach componeerde er de “Preußische Sonaten” (1742) voor Frederik II, de 6 “Württembergischen Sonaten” (1744) voor de jonge hertog Carl Eugen von Württemberg en de “Sechs Klaviersonaten mit veränderten Reprisen” (1760) voor prinses Anna Amalia van Pruisen (foto). Anna Amalia was een leerlinge van Johann Kirnberger en componeerde zelf, voornamelijk cantates, koralen en marsen. Amalia was ook een belangrijke verzamelaarster van oude muziek. Op 17-jarige leeftijd kreeg zij klavecimbelles, vier jaar later begon zij te componeren, alhoewel zij in 1758 contrapunt studeerde bij de Bach-leerling Johann Philipp Kirnberger.

Carl Philipp Emanuel Bach was een belangrijk muziektheoreticus voor klavierinstrumenten en was in die hoedanigheid, de vader van de moderne pianotechniek. Zijn “Versuch über die wahre Art das Klavier zu spielen” (1753-1762) was en bleef fundamenteel voor de kennis van de stijl van klavierinstrumenten in de tweede helft van de 18de eeuw. In 1767 volgde hij zijn peetoom Georg Philipp Telemann op als Kapellmeister van de vijf hoofdkerken van Hamburg. Hij legde zich vanaf dan hoofdzakelijk toe op het componeren van religieuze muziek en bleef er wonen tot zijn dood.

Tussen 1738 en 1768 woonde en werkte C.P.E. Bach (1714-1788) als klavecinist en componist in Ruppin en Berlijn. Daar componeerde de “Berlijnse Bach” o.a. zijn Magnificat (1749), een Paas cantate (1756), verschillende symfonieën en concerti, drie Liederbände, zijnde Geistliche Oden en liederen op teksten van Gellert (1758), Oden met melodieën (1762) en Sing-Oden (1766) en wereldlijke cantaten. C.P.E. Bach was een productieve componist van concerti, vooral voor klavier. Maar, net als zijn vader componeerde hij vaak een concerto voor verschillende instrumenten, waardoor het moeilijk te bepalen was, welke versie oorspronkelijk was. Deze zoon van Sebastian Bach bleek o.a. mede aan de basis te liggen van het samenspelen tussen klavier en viool.

Daarnaast verscheen tussen 1753 en 1762, naar het voorbeeld van Quantz’ “Versuch einer Anweisung die Flöte traversiere zu spielen” en deels Leopold Mozarts “Versuch einer gründlichen Violinschule”, zijn pedagogisch werk, “Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen”. Daarin was hij één van de belangrijkste en eerste vertegenwoordiger van de nieuwe ‘Empfindsame Stil’, die sterk de nadruk legde op gevoelvolle expressie. In de klaviermuziek van C.P.E. Bach, met zijn complexe stilistische eisen aan de uitvoerder, werden drama en intensiteit, getemperd door de elegantie van de Verlichting en de invloed van de barok. Bepaalde van zijn klaviermuziek verscheen in bundels, “Clavierstücke verschiedener Art”, Wq. 112, in 1765, “Kurze und Leichte Clavierstücke”, Wq. 113–114, in 1766, en 6 verzamelingen “Clavier Sonaten für Kenner und Liebhaber”, Wq. 55–59, 61, tussen 1779 en 1787.

Arnaud De Pasquale groeide op in een barokke muzikale omgeving en begon op vijfjarige leeftijd met klavecimbel spelen bij Dominique Ferran aan het Conservatorium van Poitiers. Vervolgens ging hij naar het conservatorium van Parijs (Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris) in de klassen van Olivier Baumont en Blandine Rannou. Hij zette zijn opleiding voort onder begeleiding van Pierre Hantaï, Blandine Verlet, Élisabeth Joyé, Skip Sempé, Laurent Stewart en Huguette Grémy-Chauliac. Hij speelt in verschillende ensembles zoals Pygmalion, onder leiding van Raphaël Pichon, Ensemble Correspondances, onder leiding van Sébastien Daucé en Collegium Vocale, onder leiding van Philippe Herreweghe, Ensemble Jupiter onder leiding van Thomas Dunford, Le Poème Harmonique onder leiding van Vincent Dumestre of zelfs La Fenice en Jean Tubéry.

Anne Thivierge, oorspronkelijk afkomstig uit Charlevoix, is een veelgevraagde kamermusicus en treedt op met kamermuziekensembles zoals L’Harmonie des saisons (Eric Milnes en Mélisande Corriveau), Masques (Olivier Fortin), Pallade Musica, Les Boréades de Montréal (Francis Colpron) en La Chamaille. Internationaal treedt ze op in talloze prestigieuze zalen en op festivals, waaronder The Frick Collection (New York), Music Before 1800 (New York), Carnegie Hall (New York), Da Camera Society (Los Angeles), de Koninklijke Kapel en de Koninklijke Opera van Versailles (Frankrijk), het Theater an der Wien (Oostenrijk), de Philharmonie van Keulen (Duitsland) en het Croisements Festival (China). Ze heeft talloze opnames gemaakt als soliste, kamermusicus en met orkesten, met name onder leiding van dirigenten als Raphaël Pichon, Eric Milnes, Mathieu Lussier en Olivier Fortin. Met een interesse in hedendaagse muziek heeft ze premières verzorgd van werken voor barokfluit van Julien Bilodeau en Guillaume Bouchard. Ze studeerde fluit aan de Universiteit van Montreal bij Lise Daoust. Vervolgens specialiseerde ze zich in barokfluit bij Marc Hantaï in Parijs en aan het Koninklijk Conservatorium van Brussel (België) bij Barthold Kuijken en Frank Theuns, waar ze in 2006 met grote onderscheiding haar master behaalde. Ze geeft fluitles aan het conservatorium van Rimouski en is docent barokfluit aan de McGill University.

Tracklist:

Fluitsonate in D majeur, Wq83 H505

Fluitsonate in E mineur, Wq124 H551

Klaviersonate in D mineur, Wq65/24 H60

Klaviersonates, Fantasias en Rondos (6), Wq61 ‘fur Kenner und Liebhaber, Collection 6’

nr. 4 Rondo II in D mineur, H290

nr. 6 Fantasia II in C majeur, H291

L’Aly Rupalich, Wq117/27 H95

La Caroline, Wq117/39 H98

La Gabriel, Wq117/35 H97

La Gleim, Wq117/19 H89

La Stahl, Wq117/25 H94

Carl Philipp Emanuel Bach Empfindsamkeit Libertés et sentiments Arnaud de Pasquale Anne Thivierge cd Château de Versailles